Kalbiniz kaç yaşında? Soruları yanıtlayın ve öğrenin

Kalp yaşınız, takvim yaşınızdan daha büyük olabilir. Son yıllarda 45-50 yaşlarındaki kişilerde kalp krizi ve ani ölümlerin sayısında artış görülüyor. Dışarıdan sağlıklı ve 'fit' görünen kişilerin ani kalp durmaları artık şaşırtıcı değil, çünkü sorun dışarıdan görünmez. Kalp yaşlanması, çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen ama ölümcül olabilen bir süreçtir.

Kalbin yaşlanması, damarların esnekliğini kaybetmesiyle başlar. Damarlar esnekliğini yitirince kalbin iş yükü artar. Bu durum, hem kalp ritim bozukluklarına hem de kalp kasının kalınlaşmasına (hipertrofi) yol açar. Bu süreç ilerledikçe kalp kası sertleşir, kan pompalama gücü azalır, nabız düzensizleşir ve organlara oksijen taşınması zorlaşır.

Kalp yaşı sadece takvim yaşınızla değil, aynı zamanda yaşam tarzınızla da ilgilidir. Belirli risk faktörleri bir araya geldiğinde, 45 yaşındaki birinin kalbi 65 yaşındaki bir kalp gibi işlev görebilir. Başlıca etkenler arasında yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, tip 2 diyabet veya insülin direnci, sigara kullanımı, obezite ve metabolik sendrom ile uyku bozukluğu, stres ve depresyon yer alıyor. Bu faktörler, damar duvarlarına baskı yapar, plak oluşumuna, inflamasyona ve damarların daralmasına neden olarak kalbe doğrudan zarar verir.

Damarlar yaşlandıkça belirtiler genellikle sessizdir. Ancak merdiven çıkarken çabuk yorulma, sabahları yorgun kalkma, yürürken nefes nefese kalma, gece çarpıntıyla uyanma ve cinsel isteksizlik gibi bazı işaretler ortaya çıkabilir.

Kalp yaşını hesaplamak için kullanılan dijital sistemler, yaş, cinsiyet, sistolik kan basıncı, kolesterol değerleri (LDL, HDL), sigara kullanımı ve diyabet öyküsü gibi verileri kullanır. Bu bilgilerle oluşturulan bir profil, tahmini kalp yaşınızı ortaya koyar. Örneğin, 49 yaşında, yüksek tansiyonlu, yüksek kolesterollü ve sigara kullanan birinin kalp yaşı 68 çıkabilirken, 52 yaşında, sağlıklı yaşam tarzına sahip birinin kalp yaşı 48 olabilir.

Kalp krizi aniden meydana gelmez. Krizden haftalar veya aylar önce vücut küçük sinyaller gönderir, ancak bu sinyaller genellikle göz ardı edilir. Dikkat edilmesi gereken uyarıcı belirtiler arasında sabah göğüste hafif baskı hissi, sol kola, sırta veya çeneye yayılan belirsiz ağrı, eforla gelen mide bulantısı hissi, gece ter içinde uyanma ve stresli dönemlerde çarpıntı yer alır. Kadınlarda bu belirtiler bel ağrısı, baş dönmesi, huzursuzluk veya sindirim bozukluğu gibi daha farklı şekilde ortaya çıkabilir. Bu nedenle, 'Spor yapıyorum, kilom yok, sigara içmiyorum' demek artık yeterli bir koruma sağlamaz; kalp sessizce yorulur ve bir gün susar.

Kalp yaşını genç tutmak mümkündür. Bilimsel olarak etkili yöntemler arasında tansiyonu 12/8 civarında tutmak, LDL kolesterolü 100 mg/dL'nin altında hedeflemek, haftada 150 dakika tempolu yürüyüş yapmak, şeker tüketimini azaltmak, günde en az 25 gram lif almak, en az 7 saat uyumak, stresle baş etmeyi öğrenmek ve genetik risk varsa yıllık EKG ve eko yaptırmak bulunur.

Cenazelerde sıkça duyulan 'Hiçbir şeyi yoktu, hatta spor yapardı' sözü, sporun tek başına yeterli olmadığını gösterir. Genetik yatkınlığınız varsa, damarlarda plak oluşmuşsa veya insülin direnciniz varsa, kalbiniz dışarıdan görünen sağlıklı görüntünüzün altında sessizce yaşlanıyor olabilir. Kalp-damar kondisyonunuzu basit bir testle ölçebilirsiniz: ellerinizi göğsünüzde çaprazlayarak 1 dakikada kaç kez oturup kalkabildiğinizi sayın. 45 yaş üstü erkeklerde 18'in, kadınlarda 15'in altında kalanlar kalp dayanıklılığı açısından risk altında olabilir.