Yeni Bağımlılık Hareketi: 100 Milyon Kullanıcı, 15 Milyonu Çocuk

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) yayımladığı verilere göre, veri toplanan ülkelerde çocukların elektronik sigara kullanma ihtimali yetişkinlere oranla dokuz kat daha fazla. Bu gelişme, sigarayla mücadelede yıllar süren kazanımları tehlikeye atarken, nikotin bağımlılığının genç nesiller arasında tekrar yaygınlaşmasına yol açıyor.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Milyonlarca insan tütünü bırakıyor ya da hiç başlamıyor. Ancak tütün endüstrisi, özellikle gençleri hedef alan yeni nikotin ürünleriyle bu ilerlemeye karşılık veriyor" diyerek sektörün stratejik manevralarına dikkat çekti. Ghebreyesus, hükümetlerin etkili tütün kontrol politikalarını uygulamak için daha hızlı ve kararlı adımlar atması gerektiğini belirtti.

Elektronik sigaralar piyasada zararı azaltan bir seçenek olarak sunulsa da, DSÖ yöneticisi Etienne Krug bunun gerçeği yansıtmadığını ifade etti. Krug, bu ürünlerin çocukları çok daha erken yaşta nikotine bağımlı hale getirdiğini ve uzun vadeli sağlık sonuçları açısından önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.

Cinsiyet bazında bakıldığında, kadınların tütün kullanımını bırakma konusunda erkeklerden daha hızlı ilerleme kaydettiği gözlemleniyor. Kadın kullanıcı sayısı 2010’da 277 milyon iken 2024’te 206 milyona inerek hedefin beş yıl önceden yakalanmasını sağladı. Ancak erkeklerdeki düşüş daha yavaş ilerliyor; erkek kullanıcı oranı %41,4’ten %32,5’e düşse de, hedeflenen %30’un altına inilmesi 2031 yılına sarkabilir.

Bölgelere göre tütün kullanımında da farklılıklar dikkat çekiyor. Avrupa, yetişkinlerde %24,1 ile en yüksek orana sahipken, kadınlarda da %17,4 ile zirvede yer alıyor. Güneydoğu Asya’da erkeklerde tütün kullanım oranı %70’ten %37’ye düşerek küresel azalışın yarısından fazlasını oluşturdu. Afrika, %9,5 ile en düşük orana sahip bölge olsa da, nüfus artışı nedeniyle toplam kullanıcı sayısı artıyor.

Sağlık açısından elektronik sigaraların zararsız olmadığı bilimsel olarak kesinleşti. Kuzey Norveç Üniversitesi Hastanesi’nden kardiyolog Prof. Maja-Lisa Løchen, elektronik sigaraların piyasada sadece 15 yıldır olmasına rağmen bu süreçte 15 binden fazla çalışma yapıldığını belirterek, "Artık bu ürünlerin zararsız olmadığını biliyoruz," açıklamasını yaptı.

Løchen’e göre elektronik sigaraya başlamak, gençlerde geleneksel sigaraya geçişte bir "köprü etkisi" oluşturuyor. Tatlı aromalar, renkli tasarımlar ve pazarlama stratejileriyle özellikle çocukları hedef alan tütün endüstrisi, bağımlılığı genç yaşlara çekerek küresel ölçekte halk sağlığını tehdit ediyor.

New England Journal of Medicine’da yayımlanan bir araştırma ise, elektronik sigara kullanımının felç riskini %32 oranında artırdığını ortaya koyarak bu ürünlerin ciddi sağlık riskleri taşıdığını bir kez daha kanıtladı.