Uzun süren hastalık: Grip mi yoksa Covid-19 mu?

Son zamanlarda ağır seyreden, gribe benzeyen ve Covid-19'u anımsatan şikayetlerin sıklıkla görüldüğü belirtiliyor. Üstelik bu şikayetlerin uzun sürmesi veya şiddetli olması nedeniyle hastaneye başvuruların da arttığı ifade ediliyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ergün Tozkoparan, bu durumla ilgili önemli bilgiler verdi ve alınması gereken önlemleri sıraladı.

Viral enfeksiyonlar bu yıl mevsiminden erken başladı. Normalde mevsimsel influenza salgını aralık ve ocak aylarında beklenirken, bu yıl ağustos ayının başından itibaren genel olarak viral enfeksiyonlarda bir artış gözlendi. Riskli gruplarda ağır belirtiler ortaya çıktığında mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurulması gerekiyor. Böyle bir durumda, risk grubunda olan ve özellikle hastanede yatış gerektiren kişilere derhal test yapılmalıdır.

Vakalarda artış 2-3 aydır sürüyor. Yaz sonundan itibaren genel olarak viral enfeksiyonlarda bir artış mevcut ve bu enfeksiyonların Covid-19 olma ihtimali yüksek. Ülkemizde son birkaç aya ait yeni Covid-19 vakalarına dair resmi bir veri bulunmasa da, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) güncel Covid-19 verileri incelendiğinde son 2-3 ay içinde genel olarak vaka sayılarının arttığı görülüyor. Bu nedenle gözlemlenen viral enfeksiyonların da büyük olasılıkla Covid-19 olduğu düşünülüyor.

Kimler hastalığı ağır geçiriyor? Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Hastalık Kontrol Merkezi verilerine göre, güncel Covid-19 vakalarının çoğu sadece risk gruplarında ağır seyrediyor. Risk grubunda olmayan, 65 yaşın altındaki, kronik kalp, akciğer veya böbrek hastalığı bulunmayan, hipertansiyon ve diyabet gibi kronik rahatsızlıkları olmayan, kemoterapi görmeyen veya bağışıklık sistemi baskılanmamış kişilerde Covid-19 genellikle normal gribe benzer şekilde ilerliyor. Ancak risk grubundaki hastalarda yoğun bakım ihtiyacı ve entübasyon gibi ciddi durumlar ortaya çıkabiliyor.

Hastalık eskiye göre daha uzun mu sürüyor? Son aylarda karşılaşılan Covid-19 vakalarının ardından, akciğerlerde organize pnömoni adı verilen, enfeksiyöz olmayan iltihabi bir süreç oluşabiliyor. Bu durumlar kısa süreli kortizon tedavisiyle iyileşme gösterebiliyor. Genel olarak son dönemdeki Covid-19 vakalarının daha uzun sürdüğüne dair kesin bir kanıt yok. Ancak alerjisi olan veya sigara kullanan bireylerde şikayetlerin, normal kişilere kıyasla daha uzun sürebileceği söylenebilir.

En sık görülen şikayetler nelerdir? Son dönemde görülen viral enfeksiyonlar çoğunlukla ateş, boğaz ağrısı, yaygın kas ve eklem ağrıları ve öksürük ile kendini belli ediyor. Bazı vakalarda bu tabloya bakteriyel enfeksiyonlar da eklenebiliyor. Böyle bir durumda öksürük daha da şiddetleniyor ve balgam çıkarma şikayeti görülebiliyor.

Tedavi süreci nasıldır? Enfeksiyon hastalıkları; ateş, bazen öksürük, nefes darlığı ve halsizlik gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Tanı genellikle görüntüleme yöntemleri ve klinik bulgularla konulur. Kortizon tedavisine erken başlanması, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyebilir. Tedavi boyunca hastaların yakından takip edilmesi ve olası komplikasyonlara karşı dikkatli olunması önerilir.

En etkili korunma yolu aşıdır. Covid-19 ve diğer viral enfeksiyonlardan korunmak için, özellikle risk grubundaki kişilerin aşılanması büyük önem taşır. Bu mevsimde mutlaka influenza (grip) aşısı yapılmalı; risk grubundaki kişiler ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar da güncel Covid-19 aşılarını ihmal etmemelidir. Aşılar, bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalığın ağır seyretmesini önleyebilir. Özellikle yaşlılar, kronik hastalığı olanlar ve sağlık çalışanları öncelikli gruplar arasında yer almalıdır. Aşıdan sonra ortaya çıkabilecek hafif yan etkiler genellikle kısa sürelidir ve ciddi bir risk oluşturmaz. Hastane ve yoğun bakım yatışı gerektiren Covid-19 vakalarında hayati kayıp oranı, pandemi dönemine göre oldukça düşüktür. Güncel Covid-19 aşılarının, hastane yatışlarını %40, yoğun bakımda entübasyon ihtiyacını ise %80 oranında azalttığı bilinmektedir.

Proteinsiz olmaz. Tam tahıllar; lif ve B vitamini açısından zengin olup bağırsak sağlığını desteklerken, tavuk, balık, yumurta ve baklagiller gibi protein kaynakları bağışıklık hücrelerinin temel yapı taşlarıdır.

Bağırsaklarınızı güçlendirin. Yoğurt, kefir ve peynir gibi süt ürünleri probiyotik kaynağı olarak mikrobiyotayı güçlendirir. Probiyotiklerin besin kaynağı olan yulaf, muz ve soğan gibi prebiyotikler de bağışıklık için fayda sağlar. Zeytinyağı, avokado ve ceviz gibi sağlıklı yağlar ise E vitamini ve Omega-3 ile vücut direncini artırır.

Bağışıklığınıza güç katın. Tek tip diyetlerden kaçınmak, tüm besin gruplarının öğünlerde dengeli bir şekilde yer alması viral enfeksiyonlara karşı bağışıklık sistemini güçlendirir. Her öğünde farklı renklerde sebze ve meyve tüketmek, özellikle portakal, kivi ve brokoli gibi C ve A vitamini ile antioksidan açısından zengin besinlere sofrada yer açmak gerekir.

Su içmeyi unutmayın. Günde 2-2,5 litre su içmek, mukozaların nemli kalmasını ve toksinlerin vücuttan atılmasını sağlar. Bu aylarda susamayı beklemeden su içmeyi bir alışkanlık haline getirin.

D vitaminin önemi. D vitamini, çinko veya demir eksikliği varsa doktor tavsiyesiyle takviye alınması önemlidir. Aşırı şekerli, tuzlu ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak, sigara ve alkol tüketimini sınırlandırmak bağışıklığın korunmasına katkıda bulunur. Ayrıca düzenli egzersiz ve kaliteli uyku da bağışıklığı güçlendiren önemli faktörlerdir.

Pandemi döneminde öğrendiğimiz kuralları unutmayın. Pandemi döneminden kazanılan deneyimle, maske kullanımı hala önemini koruyor. Özellikle kalabalık ortamlara girerken ve risk grubundaki kişilerin korunması amacıyla maske takılması gereklidir. Hasta olan ve belirti gösteren kişilerin riskli gruplarla temas etmemesi çok önemlidir. Maskenin yanı sıra el hijyenine dikkat edilmesi, enfeksiyonun yayılmasını önlemede etkili bir yöntemdir. Kapalı ve havasız ortamlarda uzun süre bulunmaktan kaçınılmalıdır. Özellikle toplu taşıma, alışveriş merkezleri ve sağlık kuruluşları gibi alanlarda maske kullanımına teşvik edilmelidir. Ayrıca hastalık belirtileri gösteren kişilerin dinlenmesi ve toplumdan kendilerini izole etmesi de büyük önem taşır.