Tansiyonun Neden 'Sessiz Katil' Olarak Adlandırıldığı ve Tehlikeleri

Hipertansiyon, damarların içindeki basıncın normal seviyenin üzerine çıkmasıdır. Bu durum, damar duvarlarını yıpratır, sertleştirir ve iç yüzeyde plak oluşumunu kolaylaştırır. Bu süreç kalp, böbrekler, beyin ve gözler gibi organları etkiler. Yüksek tansiyon kontrol altına alınmazsa kalp kasını büyütebilir, böbrek yetmezliğine yol açabilir, beyin damarlarını çatlatabilir ve göz sinirlerinde hasara neden olarak körlüğe sebep olabilir.

Hipertansiyon genellikle baş ağrısı bile yapmaz ve bu yüzden 'sessiz katil' olarak adlandırılır. Kişi kendini iyi hissetse bile, iç organları yavaş yavaş zarar görebilir. Kalp kası kalınlaşır, damarlar daralır ve böbrek filtreleri hasar alır. Felç geçiren kişilerin %80'inde yüksek tansiyon olduğu belirlenmiştir.

50 yaşından sonra tansiyon ölçümü, diş fırçalamak gibi bir rutin haline getirilmelidir. Haftada iki kez sabah ve akşam ölçüm yapmak idealdir. Eğer obezite, diyabet, sigara kullanımı veya genetik yatkınlık gibi risk faktörleriniz varsa her gün takip edilmesi önerilir.

Doğru ölçüm için, oturduktan sonra beş dakika beklenmeli, manşon çıplak kola kalp hizasında takılmalı ve ölçüm sırasında konuşulmamalı veya bacak bacak üstüne atılmamalıdır.

Tansiyonu kontrol altına almak için beş adım önemlidir: Tuzu günde bir çay kaşığı ile sınırlamak, her 5 kilo kaybıyla tansiyonu 4 mmHg düşürmek, haftada beş gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapmak, sigarayı bırakıp alkolü sınırlamak ve nefes egzersizleri veya müzik gibi yöntemlerle stresi yönetmektir. Bu adımlar ilaç tedavisine olan ihtiyacı ortadan kaldırabilir, ancak gerektiğinde ilaç kullanmaktan kaçınılmamalıdır.

Tansiyonunuzu sabah aç karnına ve akşam yemekten iki saat sonra ölçün. En güvenilir sonuç için bir haftalık ölçümlerin ortalamasını alın. Tansiyon aletinizin pilli değil, adaptörle çalışan tıbbi bir model olmasına dikkat edin.

Türkiye'deki her üç yetişkinden biri hipertansiyon hastasıdır, ancak bu kişilerin yarısı hastalığının farkında değildir. Teşhis konulanların yarısından fazlası ise ilaçlarını düzensiz kullanmaktadır. 'Bugün tansiyonum iyi' diyerek ilacı atlayanlar, felç veya kalp krizi gibi ciddi durumlarla karşılaştıklarında geç kalmış olabiliyorlar. Felç geçirenlerin çoğu tansiyon hastası olsa da düzenli ölçüm yapmıyordu.

En yaygın endişelerden biri 'İlaca başlarsam bir daha bırakamam' düşüncesidir. Ancak bu korku yersizdir. İyi yönetilen tansiyon felç ve kalp krizini önler. Yaşam tarzı değişiklikleri ilaç dozunun azaltılmasına veya tamamen bırakılmasına yardımcı olabilir, ancak bu kararı sadece doktorunuz vermelidir. 'Bugün iyiyim' diyerek ilacı aksatmak, tüm çabaların boşa çıkmasına neden olur.

Normalde uyku sırasında tansiyonun düşmesi beklenir. Ancak 'non-dipper' hipertansiyon olarak bilinen durumda, bazı kişilerde gece boyunca tansiyon yüksek kalır. Bu durum, sabahın erken saatlerinde kalp krizi ve inme riskini 2-3 kat artırır. Gece yüksek tansiyon, horlama, uyku apnesi, sık idrara çıkma ve sabah baş ağrısı gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Bu hastalara 24 saatlik tansiyon holter takibi önerilir. Geceleri dinlenemeyen damar sistemi, gün içinde daha çabuk yorulur. Kalbin gece bile çalışmaya zorlandığı bir vücut, sabah saatlerinde sessizce yorulmaya başlar.

Bu makale ayrıca kolesterol, yumurta tüketimi ve kolesterol düşürücü ilaçlar gibi konulara da değinmektedir.