Lyme, 'gizli pandemi' olarak adlandırılıyor ve birçok hastalığı taklit ediyor

Çok güçlü taklit yeteneğine sahip olan Lyme, pek çok kaynakta 'gizli pandemi' olarak nitelendiriliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, Lyme hastalığının görüldüğü ülkelerden biri de Türkiye'dir.

Biyolog Prof. Dr. Barbaros Çetin, hastalık ve yayılma hızı konusundaki farkındalığın düşük olduğunu belirterek, dünyayı tehdit eden bu tehlikeye karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Çetin, Lyme ile ilgili bilinmesi gerekenleri şöyle açıkladı:

Prof. Dr. Barbaros Çetin

Hastalığın ilk vakası 1977 yılında ABD'nin Connecticut eyaletindeki Lyme kasabasında görüldü ve bu nedenle hastalığa kasabanın ismi verildi.

Geçmişte testler çok başarılı olmasa da günümüzde tekniklerin gelişmesiyle Lyme tanısı oldukça kolaylaştı. Hastalığın varlığı; kan, idrar ve PCR tekniği ile tespit edilebiliyor.

Erken tanı konduğunda tedavisi çok daha kolaydır. Geç kalındığında ise kronikleşir ve vücutta tuttuğu bölgelere göre ölüme kadar giden bir sürece yol açar.

“Borrelia burgdorferi” bakterisinden kaynaklanan Lyme, “içimizdeki sessiz katil” olarak da tanımlanır. Hastalık; kalp krizi, şizofreni, bipolar bozukluk, beyin tümörü, bazı kanser türleri, otizm, huzursuz bacak sendromu, ürtiker, haşimato tiroidi, çölyak, alzheimer, parkinson, MS ve ALS gibi pek çok hastalığı taklit eder.

Öküz gözü görünümünde, deride halka şeklinde iç içe geçmiş pembemsi-kırmızımsı kızarıklık, Lyme’ın tek tipik belirtisidir ve hastaların az bir kısmında görülür.

Ciltte kırmızı döküntüler, kronik yorgunluk, tek veya çift taraflı yüz felci, sürekli uyku bozukluğu, vücudun tamamında gezen ağrılar, titreme, karıncalanma, psikolojik semptomlar, kalp çarpıntısı, sürekli baş ağrısı ve migren, ani görme kaybı, ani sağırlık gibi belirtiler görülebilir.

Başlangıçta sadece basit bir romatizma olduğu düşünülen Lyme'ın, son 20 yılda diğer hastalıkları taklit ettiği ve sanıldığından daha yaygın olduğu anlaşıldı. Bu nedenle Lyme'a yakalananlar hastalığın taklit ettiği diğer hastalıklarla yaşamak durumunda kalırlar. Geçmişte hastalığın sadece kenelerle yayıldığı düşünülürken, günümüzde kan emen bit, pire, sivrisinek, tahtakurusu ve at sineği ile de bulaştığı biliniyor. Ayrıca kedi ve köpek gibi evcil hayvanların salya ve idrar sıvılarından da insanlara bulaşır.

Amerika'daki Lyme hastalarının birkaç yıl içinde en az 80 milyona yükseleceği öngörülüyor. Dünya genelinde net bir sayı bilinmemesine rağmen, yapılan her araştırma durumun daha vahim olduğunu ortaya koyuyor. Dünya nüfusunun %90'ının yaşamakta olduğu Kuzey Yarım Küre'de kene kökenli en yaygın hastalık olarak tarihteki yerini koruyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, Lyme hastalığının görüldüğü ülke sayısı 117'dir ve bu ülkelerden biri de Türkiye'dir. Ülkemizde yaklaşık 8-10 milyon insan Lyme hastasıdır. Son 20 yıldır yapılan araştırmalara göre Lyme, insanlık tarihinin en uzun süreli pandemisidir.

Ülkemizde büyükşehirlerdeki tıp fakültelerinde Lyme araştırma merkezleri kurulmalı. Günümüzde genç doktorların dünya çapında bir salgına dönüşen Lyme hastalığına yönelmeleri şarttır. Kamuoyunda farkındalığın artması için Sağlık Bakanlığı’nın da bir an önce 'Lyme hastalığı ile mücadele eylem planını' hayata geçirmesi gerekiyor.