Kalp pili, stent ve bypass hangi durumlarda ne zaman uygulanır?

Kalp hastalıklarının çoğu yaşam tarzı değişiklikleriyle yönetilebilirken, bazı durumlarda cerrahi veya yarı invaziv müdahaleler gerekebilir. Müdahale kararı, sadece damar yapısına değil, hastanın genel sağlık durumu, yaşı, eşlik eden hastalıkları ve şikayetlerinin bütününe göre verilir.

Kalp pili, kalbin doğal elektrik sisteminde bir bozulma olduğunda, atımı düzenleyen elektronik bir cihazdır. Göğüs kasının altına yerleştirilen bu cihazın elektrotları kalbe bağlanır. İşlem 1-2 saat sürer, lokal anesteziyle yapılır ve pilin 6-10 yıl arasında değiştirilmesi gerekebilir.

Kalp pili, nabzı çok yavaş atan, kalp ritminde duraklama yaşayan, bayılma veya baş dönmesi şikayeti olup ritim bozukluğu tespit edilen ve doğuştan kalp ileti bozukluğu olan hastalara takılır.

Kalp piliyle yaşamak zor değildir. Modern piller, MRI ile uyumludur ve cep telefonu, mikrodalga gibi cihazlarla sorun yaşamaz. Ancak bazı ağır manyetik alanlardan uzak durmak gerekir. Hasta normal yaşamına devam ederken düzenli kontrollerini ihmal etmemelidir.

Tedavi yönteminin belirlenmesinde tek kriter anjiyo değildir. Doktorlar, şikayetlerin şiddetini, kalbin pompalama gücünü (EF değeri), damarların durumunu, hastanın yaşını, diğer hastalıklarını, kilosunu ve böbrek fonksiyonlarını birlikte değerlendirir. Bazen aynı damar yapısına sahip bir hastaya stent yeterli olurken, başka bir hasta için bypass gerekebilir.

Hafif ve orta düzeydeki damar darlıklarında, özellikle şikayet yoksa, öncelik yaşam tarzı değişikliğidir. Bu durumda beslenme düzenlenir, kolesterol düşürücü ilaçlar başlanır, yürüyüş programı uygulanır ve 3-6 ayda bir kontrol anjiyo planlanır. Bu takip sürecine “müdahalesiz izlem” denir.

Stent, bypass ve kalp pili gibi müdahaleler gerekli durumlarda hayat kurtarıcıdır. Ancak hiçbir müdahale, risklerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kalp sağlığı için yapılan müdahalelerden çok, hastanın yaşam tarzı (yürüyüş, beslenme, uyku düzeni) daha önemlidir.

Stent, kalbi besleyen damarlardaki daralmayı açmak için kullanılan, metal kafes benzeri bir yapıdır. Anjiyo sırasında balonla darlık bölgesine yerleştirilerek damarı açık tutar. İşlem 30-45 dakika sürer, hasta bir gün hastanede kalır ve stent genellikle ömür boyu kalır, ancak damar tıkanıklığı yeniden oluşabilir.

Stent, damarı %70'in üzerinde tıkalı olan, eforla gelen göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşayan, hayati damarlarından birinde darlık olan ve kalp krizi sırasında acil müdahaleye ihtiyaç duyan hastalara takılır.

Üç damarında birden ciddi daralma, sol ana koroner damarında yaygın kireçlenme veya diyabet hastalarında çoklu damar tutulumu olanlara stent önerilmez. Bu durumlarda genellikle bypass cerrahisi tercih edilir.

Koroner bypass ameliyatı, tıkalı damarın ötesine sağlıklı bir damar dikilerek kan akışının yeniden sağlandığı bir açık kalp ameliyatıdır. Ameliyat 3-6 saat, hastanede kalış 5-7 gün sürer. Genellikle bacaklardan veya göğüs kafesinden alınan damarlar kullanılır ve ameliyat, kalp durdurularak veya çalışan kalpte yapılabilir.

Bypass ameliyatı, üç ana damarı tıkalı olan, stent takılamayacak kadar kireçlenmiş damarları olan, daha önce stent takılıp tekrar tıkanan veya diyabet hastalarında yaygın damar hastalığı bulunan hastalara yapılır.

Bypass olan bireyler genellikle ilk 6 ayda yoğun bir rehabilitasyon süreci geçirir. Kalp-damar sağlığı doğru yönetilirse, hastalar 10-15 yıl boyunca tekrar müdahaleye ihtiyaç duymadan normal yaşamlarını sürdürebilirler.

Ayak bileklerindeki, özellikle akşama doğru belirginleşen ve bastırınca çukurlaşan şişlikler kalp yetmezliğinin erken belirtilerinden biri olabilir. Kalple ilgiliyse şişlik genellikle iki ayakta simetrik olur, gün sonunda belirginleşir ve nefes darlığı veya çabuk yorulma eşlik edebilir. Kalple ilgili değilse tek taraflı, ağrılı, kızarık veya ısı artışlı olabilir ve böbrek, karaciğer veya damar hastalıklarına bağlı olabilir. Şişlik kronikleşiyorsa veya nefes darlığıyla birlikteyse kardiyoloji uzmanına başvurmak gerekir.