Diyet içeceklerin masumiyeti tartışılıyor

Metabolik disfonksiyonla ilişkili karaciğer yağlanması hastalığı (MASLD), karaciğerde yağ birikimine neden olan ve iltihaplanma, ağrı, yorgunluk ve iştahsızlık gibi belirtilerle kendini gösteren bir hastalıktır. Aynı zamanda kalp-damar rahatsızlıkları, tip 2 diyabet ve böbrek problemleri için de önemli bir risk faktörüdür.

Araştırma kapsamında, karaciğer hastalığı olmayan 123 bin 788 İngiliz katılımcı 10 yıl boyunca izlendi. Bu süre zarfında bin 178 kişide MASLD gelişimi gözlemlenirken, 108 kişi karaciğerle ilişkili nedenlerden yaşamını yitirdi. Elde edilen veriler, şekerli içeceklerin hastalık riskini yüzde 50 artırdığını, diyet veya sıfır şekerli içeceklerin ise bu riski yüzde 60 oranında yükselttiğini gösteriyor.

Araştırmanın başyazarı Lihe Liu, diyet içeceklerin genellikle daha sağlıklı bir seçenek olarak düşünülmesine rağmen bunun gerçeği yansıtmadığını belirtti. Liu, “Günde yalnızca bir kutu tüketmek bile MASLD riskini artırma potansiyeline sahip. Bu bulgular, söz konusu içeceklerin zararsız olduğu yönündeki yaygın düşünceyi sorgulatıyor” şeklinde konuştu.

Yapay tatlandırıcı içeren içeceklerin sadece hastalık riskiyle değil, aynı zamanda karaciğer kaynaklı ölümlerle de ilişkili olduğu belirlendi. Bu tür içeceklerin, bağırsak mikrobiyotasını bozarak ve tatlı yeme isteğini artırarak karaciğer üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ifade edildi.

Araştırma, şekerli içeceklerin ise kan şekeri ve insülin seviyelerinde hızlı bir yükselişe yol açtığını ve bunun da karaciğerde yağ birikimine neden olduğunu ortaya koydu. Bu durumun uzun dönemde karaciğerin normal işlevlerini bozarak hastalıkların gelişimine zemin hazırladığı belirtiliyor.

2025 yılında yapılan bir meta-analiz, dünya nüfusunun yüzde 38’inin MASLD hastalığı tehdidi altında olduğunu gösteriyor. Bu oran son 20 yılda yüzde 50’lik bir artış sergileyerek halk sağlığı açısından endişe verici bir duruma işaret ediyor.

Uzmanlar, su tüketimini artırma, sağlıklı kiloyu koruma, düzenli egzersiz yapma ve dengeli beslenme gibi adımlarla bu riskin önemli ölçüde düşürülebileceğini ifade ediyor. Liu, “Su, vücudu nemlendirmenin yanı sıra karaciğer üzerindeki metabolik yükü de azaltır.” dedi.