Ağızdaki Bakteriler Mutluluk Durumunu Belirliyor mu?

Yeni yapılan bir bilimsel araştırma, depresyonun ağızdaki bakteri çeşitliliğinin azalmasıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor. Bir kişinin ağzında 500 milyar ila 1 trilyon arasında bakteri bulunduğu, insan vücudundaki en kalabalık ikinci mikroorganizma topluluğunun bağırsak mikrobiyomundan sonra ağızda yer aldığı belirtiliyor.

New York Üniversitesi (NYU) Rory Meyers Hemşirelik Fakültesi'nden araştırmacılar, ağızda yaşayan bu mikroorganizmaların yapısının depresyonun tanı ve tedavisinde kullanılabileceğini öne sürdü. Araştırmalarında, ağız bakterilerinin çeşitliliğindeki düşüşün, bireylerin ruhsal durumlarıyla bağlantılı olduğunu tespit ettiler.

Araştırma ekibinin lideri, NYU Rory Meyers Hemşirelik Okulu Dekan Yardımcısı Dr. Bei Wu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ağız mikrobiyomu, bağışıklık sistemi veya iltihaplanma mekanizmaları aracılığıyla depresif belirtileri etkileyebilir. Aynı zamanda, depresyon da beslenme düzenindeki bozulmalar, ağız hijyenine yeterince dikkat edilmemesi, sigara ve alkol kullanımındaki artış veya ilaç kullanımı gibi faktörlerle ağız mikrobiyomunu etkileyebilir.”

Bu ilişkinin hangi yönde ilerlediğini veya iki taraf arasında karşılıklı bir etkileşim olup olmadığını anlamak için daha fazla bilimsel çalışmaya ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.

BMC Oral Health adlı akademik dergide bu hafta yayınlanan çalışmanın verileri, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden alındı. Araştırma ekibi, 2009 ile 2012 yılları arasında 15 binden fazla yetişkinden toplanan anket sonuçlarını tükürük örnekleriyle karşılaştırdı.

Ağız mikrobiyomundaki bakterileri tanımlamak ve çeşitliliği ölçmek amacıyla gen dizileme yöntemini kullanan bilim insanları, bakteriyel çeşitliliği düşük olan bireylerin depresyon belirtileri gösterme ihtimalinin daha yüksek olduğunu belirledi.

Yapılan ek analizler, ağız mikrobiyomu ile depresyon arasındaki ilişkinin, bireylerin yaşam tarzı alışkanlıklarıyla da şekillendiğini gösterdi. Sigara ve alkol tüketimi, diş sağlığına verilen önem gibi faktörler, ağızdaki bakteri yapısını doğrudan etkileyebiliyor.

Araştırmacılar, antidepresanlar ve diğer psikiyatrik ilaçların da bu dengeyi etkileyebileceğini belirtti. Bu tür ilaçların tükürük üretimini azaltarak ağız içi ortamını değiştirebileceği, bunun da bakteriyel dengeyi etkileyebileceği ifade edildi.

“Bu ilaçlar sadece depresyon belirtilerini hafifletmekle kalmıyor, aynı zamanda ağız sağlığında düzenleyici bir rol de oynuyor” şeklinde bir değerlendirme yapıldı.

Ancak, henüz netleşmeyen sorular mevcut. Ağızdaki bakteriyel yapı mı depresyonu tetikliyor, yoksa depresyon mu bu mikrobiyomda değişikliklere yol açıyor? Yoksa her iki yönde de işleyen karşılıklı bir etkileşim mi söz konusu?

Araştırma ekibi, kısa süre önce yapılan bir çalışmada depresyonla bağırsaktaki bakteri çeşitliliği arasında da potansiyel bir bağlantı bulunduğunu hatırlattı. Ayrıca, giderek artan sayıda bilimsel çalışmanın, ağız mikrobiyomu ile genel sağlık durumu arasında güçlü ilişkiler kurduğuna dikkat çekildi. Bu ilişkinin temelinde bağışıklık sistemi bozuklukları ve vücuttaki iltihaplanma süreçlerinin yer aldığı düşünülüyor.

Bilim insanları, bu bulguların ağız mikrobiyomunun ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dair farkındalığı artıracağını ve gelecekte yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağını umuyor. Zira, 2021 yılında ABD’de yaklaşık 21 milyon yetişkinin en az bir kez majör depresif nöbet geçirdiği tahmin ediliyor.

Dr. Wu, şu değerlendirmede bulundu:

“Ağız mikrobiyomu ile depresyon arasındaki bağlantının daha iyi anlaşılması, sadece depresyonun altında yatan biyolojik mekanizmaları kavramamıza yardımcı olmakla kalmayacak, aynı zamanda yeni biyolojik belirteçlerin veya tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine de zemin hazırlayacak.”