Zeytinlikleri madenciliğe açacak yasa teklifi komisyonda: Evrim Rızvanoğlu'na göre bu, Türkiye'yi parça parça ruhsatlandırma teklifi

DEVA Partisi İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, TBMM Sanayi Komisyonu'nda zeytinlikleri madencilik faaliyetlerine açacak kanun teklifi hakkında konuşarak, bu teklifin 'üstün kamu yararı' etiketiyle sunulmasına rağmen Türkiye'yi parsel parsel ruhsatlandırma amacı taşıdığını ifade etti. Rızvanoğlu, gerçek kamu yararının sadece birkaç şirketin değil, tüm toplumun yararı olduğunu vurguladı. Bunun aynı zamanda su, gıda, orman, temiz hava, üretim hakkı ve sağlıklı çevre anlamına geldiğini belirten Rızvanoğlu, teklifte bilimsel bir planlama, doğayı koruyacak bir sınır veya halkı sürece dahil eden bir mekanizma olmadığını, sadece hız, ruhsat ve belirli şirketlere ayrılmış ayrıcalıklar bulunduğunu söyledi.

Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'nda, enerji, ulaşım ve madencilik gibi sektörlerde yatırım süreçlerini hızlandırmayı hedefleyen ve zeytinlikleri madencilik faaliyetlerine açması nedeniyle eleştirilen, kamuoyunda 'Süper İzin' olarak adlandırılan torba kanun teklifinin görüşmeleri devam ediyor.

Teklifin kamu yararı için değil ruhsatlama amacıyla Meclis'e getirildiğini dile getiren DEVA Partisi İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, teklifle belirli şirketlere ayrıcalıklar tanındığını belirtti. Madencilik ruhsatı veren kurum olan MAPEG'e orman izinlerinin verilmesinin yolunu da açan teklife Rızvanoğlu şu şekilde tepki gösterdi:

Bu teklifin 'üstün kamu yararı' etiketiyle sunulmasına rağmen, Türkiye'yi parsel parsel ruhsatlama amacı güttüğünü belirtti. Rızvanoğlu, gerçek kamu yararının sadece birkaç şirketin değil, tüm toplumun yararı olduğunu; bunun su, gıda, orman, temiz hava, üretim hakkı ve sağlıklı çevre anlamına geldiğini söyledi. Teklifte bilimsel bir planlama, doğayı koruyacak bir sınır veya halkı sürece dahil eden bir mekanizma olmadığını; sadece hız, ruhsat ve belirli şirketlere ayrılmış ayrıcalıklar bulunduğunu ifade etti.

Teklifin gerekçesine bakıldığında, bir Avrupa Birliği referansı verildiği ve 'Avrupa Birliği de süreçleri hızlandırıyor' denildiği belirtildi. Avrupa Komisyonu'nun 13 Mayıs 2024 tarihinde yenilenebilir enerji ve ilgili altyapı projelerine yönelik izin süreçlerinin hızlandırılması hakkında rehberlik dokümanı yayınladığı, ancak bu rehberin yalnızca güneş, rüzgar, jeotermal gibi yenilenebilir enerji projeleri ve onlara bağlı altyapılar için geçerli olduğu, madenciliğin bu kapsamda yer almadığı ifade edildi. Ancak teklifin gerekçesinde madencilik de varmış gibi bir izlenim yaratıldığı vurgulandı. Rızvanoğlu, bu belgenin tüm ruhsat süreçlerine uygulanabilir bir gerekçe olarak sunulduğunu ve rehberin en önemli uyarılarından birinin göz ardı edildiğini üzülerek belirtti. Rehberin 'Bilimsel harita yapılmalı, ulusal koruma alanları, kuşların göç yolları ve hassas ekosistemler ruhsat kapsamı dışında bırakılmalı, kurumsal kapasite güçlendirilmeli, personel eksiklikleri giderilmeli ve halkın sürece etkin bir biçimde katılımı sağlanmalı' dediğini hatırlatan Rızvanoğlu, teklifte harita, koruma sınırı, kurumsal kapasite değerlendirmesi olmadığını ve doğanın her karış toprağının potansiyel ruhsat sahası gibi gösterildiğini eleştirdi.

Bugüne kadar orman izinlerini Orman Genel Müdürlüğü'nün verdiğini, ancak bu teklifle artık MAPEG'in vereceğini belirten Rızvanoğlu, madencilik ruhsatı veren kurumun aynı zamanda doğaya da izin veren kurum haline geldiğini söyledi. Denetleyenlerin ve ruhsat verenlerin aynı elde toplanmasının mantığını anlayamadığını ifade eden Rızvanoğlu, bunun sadece idari bir bozulma değil, aynı zamanda Anayasa'ya da aykırı bir durum olduğunu vurguladı. Bu teklifle ormanın kaderinin doğrudan ruhsatı dağıtan kuruma devredildiğini, üstelik ilgili kamu kurumu dört ay içinde cevap vermezse ruhsat verilmiş sayıldığını belirtti. Kurumdaki personelin yetişememesi, bilimsel rapor hazırlanmaması durumunda, bilimin konuşamadığı gerekçesiyle doğaya kazma mı vurulacağını sordu.

Kurumların çok zayıfladığını, halkın dışlandığını ve denetimin zayıfladığını düşündüklerini belirten Rızvanoğlu, tüm bunların hızlandırma adı altında yapıldığını ifade etti. Zeytin konusuna çok değinildiğini, ancak zeytinin taşınacak bir eşya veya değiştirilecek bir nesne olmadığını vurguladı. Zeytinin binlerce yıllık bir üretim kültürü olduğunu, bir zeytini yerinden değiştirdiğinde sadece ağacı değil, oradaki köyü, üretim yapısını, ekosistemi, yani yöre halkını çevresel sürgüne zorladıklarını söyledi. Rızvanoğlu, bunun adının 'çevre sürgünü' olduğunu üzülerek belirtti ve 40'a yakın köyün bu sürgüne uğrayacağını, köylerin üretimden koparılacağını ifade etti.