TBMM Genel Kurulu'nda Zeytinliklerin Madenciliğe Açılması Teklifi Tartışılıyor: İYİ Parti ve DEM Parti'den Sert Tepki

İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, enerji ve madencilik düzenlemelerini içeren kanun teklifi hakkında konuşarak, 'Zeytinliği ve zeytin ağaçlarını sökerek kalkınma olmaz. Ormanı yok ederek gelecek kuramazsınız. Bu Maden Kanunu kalkınma değil, talandır. Bu Maden Kanunu çevre koruma değil, doğa sömürüsüdür. Bu Maden Kanunu hukuk değil, keyfiyettir. Bu Maden Kanunu kamu yararı değil, yandaş menfaatidir' ifadelerini kullandı. DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın ise kanun teklifine karşı çıkarak, 'Bu mesele basit bir zeytin ağacının yaşayıp yaşamama meselesi değil, bir yaşamın yok edilmesiyle ilgili insanlar tartışıyorlar. ‘Ben orada doğdum, dedemin bana bıraktığı zeytini bırakmak istemiyorum’ diye ona sarılıyor insanlar, 85 yaşındaki bir kadın sarılıyor. Hiç mi vicdan yok sizde' şeklinde tepkisini gösterdi.

TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda “Süper İzin” olarak bilinen ve zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını içeren “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” görüşmelerine siyasi partilerin genel görüşleriyle devam etti.

İYİ Parti Grubu adına söz alan Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, kamuoyunda tepkilere yol açan zeytin alanlarının madencilik faaliyetlerine açılmasını öngören kanun teklifinin 11. maddesi hakkında konuştu. Uz, bu maddenin teklifin en riskli, en çok tepki çeken ve millet vicdanında en derin yarayı açacak maddelerinden biri olduğunu belirtti. Daha önceki yıllarda AK Parti iktidarı tarafından defalarca Meclis gündemine getirilen bu teklifin, kamuoyunun ve çevre örgütlerinin yoğun tepkisiyle her seferinde geri çekildiğini hatırlattı. Aynı zihniyetin, bu düzenlemeyi bu kez torba yasa içine gizleyerek Meclis'e getirdiğini ekledi.

Komisyon görüşmelerinin 27 saat sürdüğünü belirten Uz, Türkiye'nin en verimli arazilerini ve kadim tarım varlığını madenciliğe kurban eden bu düzenlemenin bir günde komisyondan geçirilerek Genel Kurul'a dayatıldığını ifade etti. Ayrıca, hiçbir ciddi etki analizi yapılmadan, çevresel ve sosyoekonomik boyutları göz ardı edilerek aceleyle hazırlandığını vurguladı. Bir ağacı toprağından koparıp başka bir yere taşımanın sadece biyolojik bir işlem olmadığını, aynı zamanda onu hayattan, kültürden ve tarihten koparmak anlamına geldiğini söyledi. Uz, bu topraklarda zeytinin sadece bir meyve olmadığını, savunma, yağ, yemek, geçim ve düğün gibi birçok anlam taşıdığını ve bugün Meclis'te zeytine kıyıldığını belirtti. Muğla'nın Milas, Yatağan ve Menteşe ilçelerinde 56 köyün maden tehdidi altında olduğunu, bunlardan 15'inin zaten kısmen yok olduğunu dile getirerek, bunun bir asimilasyon ve kültürel yıkım olup olmadığını sordu.

Zeytincilik Kanunu'nun açık hükümlerine rağmen bu düzenlemenin anayasaya aykırı olduğunu savunan Uz, tarım alanlarının ve zeytinliklerin kamu yararı olmadan daraltılmasının yasak olduğunu hatırlattı. Bu durumun “üstün kamu yararı” gibi muğlak bir ifadeyle geçiştirilmeye çalışıldığını belirtti. Enerji ihtiyacının ve cari açığın farkında olduklarını, değerli madenlerin varlığını da kabul ettiklerini ancak bu enerjiyi ne pahasına olursa olsun üretme anlayışının zeytinlikleri keserek, ormanları yok ederek, dereleri kurutarak veya köylüyü yerinden ederek yapılamayacağını dile getirdi. Yeraltı kaynaklarını kullanmanın ve yerli enerji üretmenin elbette gerekli olduğunu ancak bunun bir yolu, yöntemi ve hukuku olması gerektiğini vurguladı. Uz, 'Zeytinliği, zeytin ağaçlarını sökerek kalkınma olmaz. Köylüyü yerinden ederek refah gelmez. Ormanı yok ederek gelecek kuramazsınız. Bu Maden Kanunu kalkınma değil, talandır. Bu Maden Kanunu çevre koruma değil, doğa sömürüsüdür. Bu Maden Kanunu yatırım değil, yıkımdır. Bu Maden Kanunu hukuk değil, keyfiyettir. Bu Maden Kanunu kamu yararı değil, yandaş menfaatidir' diyerek İYİ Parti Grubu olarak yasa teklifinin derhal geri çekilmesini talep ettiklerini belirtti.

DEM Parti Grubu adına söz alan İzmir Milletvekili İbrahim Akın, kanun teklifine ilişkin görüşlerini paylaştı. Akın, zeytinlik meselesiyle ilgili tartışmaların anlaşılmaz olduğunu ve bazı sözde profesörlerin ‘Zeytin taşınır mı, taşınmaz mı, taşıtırız’ şeklindeki ifadelerini eleştirdi. Bunun saksı taşımak gibi olmadığını, orada zeytinle yaşayan insanlar ve bir halk olduğunu belirtti. 400 bin dönümlük araziyi taşımak ve orada yaşayan 40’ın üzerinde köyü kaldırmak istendiğini, Milas’ta zaten 8 köyün kaldırıldığını dile getirdi. Akın, ‘Bu mesele basit bir zeytin ağacının yaşayıp yaşamama meselesi değil, bir yaşamın yok edilmesiyle ilgili insanlar tartışıyorlar. ‘Ben orada doğdum, dedemin bana bıraktığı zeytini bırakmak istemiyorum’ diye ona sarılıyor insanlar, 85 yaşındaki bir kadın sarılıyor. Hiç mi vicdan yok sizde’ şeklinde konuştu.

Akın, 85 yaşındaki bir insanın Meclis’te ‘Benim topraklarımı benden almayın’ diye bağırdığını ve bu toprakların maden için kamulaştırılmak istendiğini belirtti. Türkiye’de İklim Kanunu geçmesine rağmen iklimle ilgili en ufak bir önlem alınmadığını ve oradaki ormanların yok edilmeye çalışıldığını ifade etti. Dünya genelinde kritik ve stratejik madenler konusu gerekçesiyle yetkinin bakanlara değil, Cumhurbaşkanına bağlı beş kişiye verildiğini ve bunların her türlü kararı alabileceğini söyledi. Akın, bunun çok açık bir şekilde uluslararası sermayenin isteği olduğunu vurguladı. Ülkenin kaynaklarının bu kadar heba edilmemesi gerektiğini dile getirerek, Kaz Dağları’nın yüzde 70’ine ruhsat verildiğini ve bu dağların dünyanın ikinci oksijen kaynağı olduğunu hatırlattı. Son olarak, zeytini, ormanı ve meraları bu kadar işgal etmeye çalışmanın ve sadece şirketlerin ihtiyacı için çalışmanın kabul edilebilir bir durum olmadığını söyledi.