Moody's, Türkiye'nin kredi notunu yükseltirken üç şart öne sürdü; asgari ücretli, memur ve emeklileri etkileyecek zamlar gündemde.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye'nin kredi notunu yükseltirken, iktidara ve ekonomi yönetimine üç şart sundu. Kredi notunun B1’den Ba3’e yükseltilmesine rağmen Türkiye, 2012'de elde ettiği "yatırım yapılabilir ülke" kategorisinin üç basamak altında kaldı. Bu not artışı, uluslararası piyasalar ve yatırımcılar açısından Türkiye'nin "yatırım yapılamaz" konumda olduğunu gösteriyor. Not değerlendirmesinde dikkat çeken bir diğer nokta ise Türkiye'nin görünümünün pozitiften "durağana" çevrilmesidir. Diğer iki kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ve Standard & Poor’s ise Türkiye'nin kredi notunda bir değişikliğe gitmeyerek "riskli, spekülatif" notunu korudu.

Moody’s, not artışının gerekçelerini değerlendirirken, uygulanan ekonomi programında politika değişikliği riskinin azaldığını ve yeni not artışları için siyasi risk öngörülmediğini belirtti. Bu durum, sıkça gündeme gelen kabine revizyonu ve bakan değişikliği iddialarının aksine, Bakan Şimşek açısından siyasi bir risk veya görevden alınma ihtimalinin söz konusu olmadığı görüşünü yansıtıyor.

19 Mart İBB operasyonlarının ekonomide ve piyasalarda yarattığı dalgalanmalara ve muhalefetin erken seçim çağrılarına rağmen Moody’s, önümüzdeki dönemde yeni siyasi riskler beklemiyor ve Şimşek ile ekonomi yönetiminin programı istikrarlı bir şekilde sürdüreceğini öngörüyor. Buna bağlı olarak, önümüzdeki dönemde yeni not artışları için üç koşul sunan Moody’s, bu adımların hayata geçirilmesini talep ediyor.

Moody’s'in yeni not artışları için iktidara ve ekonomi yönetimine sunduğu üç koşul şunlardır: başta asgari ücret olmak üzere diğer ücret ve maaş artışlarının "gerçekleşen değil, beklenen enflasyona göre yapılması", Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ve politika belirleme özerkliğinin kalıcı bir şekilde yeniden tesis edilmesi, enerji ithalatına bağımlılığın azaltılarak uluslararası enerji piyasalarındaki fiyat dalgalanmalarının başta cari açık olmak üzere ekonomik dengeler üzerindeki olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi.

Moody’s, bu üç başlıkta radikal dönüşüm ve yapısal düzenlemeler yapılmasını talep ediyor ve özellikle ücret artışlarının geçmiş enflasyona endekslenmesi uygulamasının kalıcı olarak kaldırılması ve ücret gelirlerine yapılacak zamların hedef enflasyona göre belirlenmesi durumunda yeni not artışlarının gündeme gelebileceğini vurguluyor. Moody’s’in yeni not artışı için ısrar ettiği diğer başlık ise Merkez Bankası bağımsızlığını güçlendirecek reformların hızla hayata geçirilmesidir.

Moody’s'in yeni not artışı ve Türkiye'nin henüz üç basamak geride olduğu "yatırım yapılabilir ülke" seviyesine ulaşması için öne sürdüğü ücret artışlarının beklenen enflasyona endekslenmesi durumunda, milyonlarca asgari ücretli, memur ve emekli için 2026 maaş zammı oranı Merkez Bankası’nın gelecek yıl için hedeflediği %12 enflasyon beklentisi düzeyinde kalacak. Mevcut uygulamada her altı ayda bir geçmiş enflasyon oranında maaş artışı yapılması yerine, yıl başında yıllık enflasyon hedefi oranında yılda bir kez maaş zammı söz konusu olacak. Ekonomi yönetimi halen bu yöntemi, grev aşamasına gelen kamu işçilerinin toplu iş sözleşmesi pazarlıklarında ve 2026-2027 dönemi için yeni başlayan 8. Dönem kamu çalışanları toplu sözleşme müzakerelerinde işçi ve memur sendikalarına dayatmış durumda.

Moody’s'in yeni kredi notu artışı için uluslararası sermaye ve yatırım piyasalarının talepleri doğrultusunda iktidara öne sürdüğü bu koşul, SGK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı emeklileri, kamu işçileri, kamuda görevli memurlar ve özel sektörde asgari ücretle çalışanlar olmak üzere toplamda 35 milyonu bulan milyonlarca kişiyi doğrudan etkileyecek.

Yıl başında %30 artırılan asgari ücrette temmuzda enflasyon farkı artışı yapılmadı. Yılda tek sefer zam politikası sürdürülüyor. Moody’s’in talebi uygulamaya konulduğunda resmi kayıtlara göre sayıları 8,5 milyon olan asgari ücretle çalışanların ücreti yıl başında %12 artırılacak. Sanayide asgari ücretle istihdam edilenler dışında tarım kesiminde ise milyonlarca kişinin asgari ücret altında ücretlerle çalıştırıldığı TÜİK ve Merkez Bankası’nın ücret ve gelir araştırmalarında yer alıyor. İktidarın Moody’s’in şartını kabul etmesi durumunda 2026’da asgari ücret, %12 artış sonrası 24 bin 750 lira olacak. Bu tutar şimdiden temmuzda 25 bin lirayı aşan açlık sınırının altında.

Öte yandan, Moody’s’in kurlarda istikrar ve cari açık için öne sürdüğü diğer iki koşul arasında yer alan enerji ithalatının ve dışa bağımlılığın azaltılması kısa vadede mümkün görünmüyor. Halen %70 düzeyinde enerjiye dışa bağımlı olan Türkiye açısından bu oranın aşağı çekilmesi için yerli enerji kaynaklarının ve arzının hızla artırılması gerekiyor.

Bunun yanı sıra, Merkez Bankası bağımsızlığının kalıcı şekilde güçlendirilmesini öngören reform talebinin hayata geçirilmesi de, 2018’den bu yana Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yedi yılda altı Merkez Bankası Başkanı değiştirdiği göz önünde bulundurulduğunda zor görünüyor.

Moody’s’in kredi notu artışı için öne sürdüğü üç koşul içinde faturanın, ücret artışlarının hedeflenen enflasyona endekslenmesiyle asgari ücretli, memur, emekli ve dar gelirli milyonlara ödetileceği anlaşılıyor.