Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nda Konuşan Oral Çalışlar: Sayın Devlet Bahçeli'nin Girişimi, Sorunun Çözümü İçin Hepimiz Adına Faydalı Bir Işık Oldu

Kamusal Politika ve Demokrasi Çalışmaları Derneği (PODEM) Yönetim Kurulu Üyesi Oral Çalışlar, risk almadan ilerlemenin mümkün olmadığını ve bu riskin siyasi başarı ve olgunluk gerektirdiğini belirtti. Çalışlar, Sayın Devlet Bahçeli'nin çıkışının, meselenin çözümü açısından umutsuz bir dönemde faydalı olacak bir ışık yaktığını ve yeni bir sürecin başladığını ifade etti. Yolda aksamalar ve zorluklar olabileceğini, ancak vazgeçmeyenin kazanacağını ve oluşan havanın imkanları geliştirdiğini düşündüğünü söyledi.

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında toplandı ve toplantının ikinci oturumunda Kamusal Politika ve Demokrasi Çalışmaları Derneği (PODEM) Yönetim Kurulu Üyesi Oral Çalışlar'ı dinledi.

Çalışlar, komisyonun o günkü oturumlarındaki konuşmalardan çok etkilendiğini ve acıların iki taraflı olduğunu görerek, meseleye taraflar açısından değil, toplumsal bir sorun olarak yaklaşılması gerektiğini belirtti. Oluşturulan heyetin, 2013-2015 yılları arasındaki 'Çözüm Süreci' dönemine göre çok daha farklı bir aşamaya gelindiğini gösterdiğini, ancak sorunun yüz yıllık bir geçmişi olduğu için her şeyin henüz çözülmediğini dile getirdi.

Kürt meselesi ilk gündeme geldiğinde 'Böyle bir mesele yoktur, Kürt yoktur' politikası yürütüldüğünü hatırlatan Çalışlar, Kürtlerin olmadığına dair akademik çalışmaların ve tezlerin hiçbir geçerliliğinin kalmadığını vurguladı. O dönemde Kürtlerin, general, subay, milletvekili gibi her şey olabildiğini ancak Kürt olamadıklarını, bu yüzden dertlerinin 'Kürt olamamak' olduğunu ifade ettiklerini aktardı.

Öncelikle sabırlı ve sakin yaklaşmak gerektiğini, her şeyi bir anda halletme hissine kapılmadan hareket edilmesi gerektiğini belirten Çalışlar, silah bırakanların sürece nasıl entegre olacağı ve günlük hayata nasıl döneceklerinin hesaplanarak meselelere yaklaşılmasının çok önemli olduğunu söyledi. Risk almadan ilerlemenin mümkün olmadığını ve bu riskin yerine getirilmesinin siyasi olgunluk gerektirdiğini tekrarladı. Devlet Bahçeli'nin çıkışının çözüm için faydalı bir ışık olarak geldiğini, en umutsuz dönemde yeni bir sürecin başladığını ve zorluklara rağmen vazgeçmeyenin kazanacağını, oluşan havanın imkanları geliştirdiğini sözlerine ekledi.

Barış Vakfı Başkanı Hakan Temel Tahmaz, hazırladıkları önerileri komisyonda sundu. Tahmaz, komisyonun yayımlayacağı raporun, negatif barıştan pozitif barışa geçişi içeren bütüncül bir yol haritası sunmasını ve kurulun yapısal olarak hukuksal, kurumsal bir zemine oturarak sürekliliğin sağlanmasını istediklerini belirtti.

Kürt sorununun sadece bir komisyonun üstesinden gelebileceği bir sorun olmadığını vurgulayan Tahmaz, yeni ve Türkiye'ye özgü modelde, sivil toplum örgütlerinin, akademinin ve kanaat önderlerinin katıldığı alt komisyonların olduğu bir sürece dönülmesi gerektiğini ifade etti. Dünyanın hiçbir yerinde, her şeyin merkezden yönetildiği ve sadece liderlere dayalı bir çözüm sürecinin toplumsal barışın inşasını sağlayamadığını söyledi.

1 Ekim'den itibaren yaşananların, sorunun çok kapsamlı olduğunu ve daha derinlikli bir süreç olarak inşa edilmesi gerektiğini gösterdiğini belirten Tahmaz, bunun en çarpıcı örneğinin Barış Anneleri'nin Kürtçe konuşmasının engellenmesi olduğunu söyledi. Bu kapsamlı sorun için öncelikle siyasal ortamın normalleşmesine hizmet eden, siyasi gerilimi düşürecek ve olağanlaştıracak bir sürecin yaşanmasının önemli olduğunu vurguladı.

Toplumsal barışın sağlanması için siyasal ortamın normalleşmesine ihtiyaç olduğunu söyleyen Tahmaz, bu konuda Komisyon Başkanının inisiyatif alarak siyasi yürütmeye ve siyasi taraflara çağrıda bulunabileceğini düşündüğünü belirtti. Siyasal ortamın yumuşaması ve normalleşmesi için mutlaka adım atılması ve sürecin meşruiyetini güçlendirecek bir yola girilmesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye'ye özgü bu modelin başka ülkelere de örnek olabileceğini belirten Tahmaz, geçiş süreci için hızlı adımlar atılması gereken konular olduğunu söyledi. Bunlardan birinin, silah bırakma iradesi gösterenlerin toplumsal ve siyasal yaşama katılmasını sağlayacak planların hızla yapılması olduğunu, bunun uluslararası kanallar ve yeniden entegrasyon çerçevesinde yapılması gerektiğini vurguladı. İkinci olarak, sürecin takibinin güvenlik birimleri dışında, sivil bir inisiyatif tarafından bütüncül olarak sağlanması gerektiğini ekledi.

PKK lideri Abdullah Öcalan'la görüşme konusundaki belirsizliğin süreci zora sokacak bir tutum olduğunu belirten Tahmaz, silah bırakma sürecinin nasıl karşılık bulacağını ortaya koyacak siyasal iradenin Öcalan olduğunu söyledi. Devlet Bahçeli'nin açıkladığı çerçevede bir tutum takınmanın doğru olacağını düşündüklerini ve Suriye'de Kürtlerle ilgili izlenen siyasetin değiştirilmesi, Türkiye'nin çoğulcu bir Suriye için Şam ve Kuzey ve Doğu Suriye yönetimi arasında pozitif bir rol oynaması gerektiğini düşündüklerini ifade etti.

Toplumsal ve siyasal katılımı güçlendirecek idari tedbirlerin alınması, yasal güvenceye alınması ve uzlaşıya dayalı bir yol haritası çıkartılması gerektiğini belirten Tahmaz, sivil toplumun, akademisyenlerin ve uzmanların sürecin dinlenen değil, asli unsurları haline dönüşeceği kurumsal bir yapıya geçilmesini istedi. Terörle Mücadele Yasası'nın gözden geçirilmesi, Kürt sorunu gerekçesiyle uluslararası sözleşmelere konulan çekincelerin kaldırılması, yargı kararlarının uygulanır hale gelmesi ve ortak irade oluşturulması gerektiğini söyledi. Ayrıca, mağdurları destekleyici önlemlerin alınması, güvenlik gerekçesiyle oluşan bütün yapıların gözden geçirilmesi ve ana dilde eğitim ile kültürel hakların kamusal alanda kullanılması ve güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.