Mehmet Sait Akman, ABD Başkanı Trump'ın yeni gümrük tarifelerini değerlendirdi ve 'Yarın Türkiye'ye de siyasi bir nedenle vergileri artıracağını kimse garanti edemez' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın yürürlüğe koyduğu yeni gümrük tarifelerinin ardından Türkiye'nin bu durumdan ne kadar etkileneceği tartışma konusu oldu. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) G20 Çalışmaları Merkezi Direktörü Mehmet Sait Akman, Trump'ın yeni gümrük tarifelerinin 'siyasi nedenlerle atıldığını ve çok taraflı ticaret sistemini aşındırarak öngörülebilirliği ortadan kaldırdığını' belirtti. Akman, Türkiye'nin hem otomotiv ve yan sanayi gibi ihracat sektörlerinde hem de küresel tedarik zincirindeki konumunda doğrudan ve dolaylı etkiler yaşayabileceğini vurguladı. Akman, 'Yarın Türkiye'ye de siyasi bir nedenle 'Size vergileri arttırdım' demeyeceğini kimseye garanti edemez. Dolayısıyla Trump'ın tek taraflı dayatmalarına dayalı, güce dayalı bir sisteme doğru geçişi söz konusu' dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dünya genelinde 90'dan fazla ülkeye yönelik yeni gümrük tarifeleri yürürlüğe girdi. Bu tarifelerden en çok etkilenen ülkeler arasında Güney Asya ülkeleri, Brezilya ve 27 Ağustos'ta yüzde 50 oranında gümrük tarifesi uygulanacak olan Hindistan yer alıyor.

TEPAV G20 Çalışmaları Merkezi Direktörü Mehmet Sait Akman, Türkiye'nin Güneydoğu Asya ülkeleri ve yeni gümrük tarifeleri uygulanan diğer ülkelerle olan ticari ilişkileriyle ABD'nin yeni gümrük tarifelerinden etkilenme potansiyelini değerlendirdi. Akman, 'Trump’ın 7 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giren tarifeleri, 'komşuyu fakirleştirme' stratejisinin modern bir versiyonu olarak tanımlanıyor. Bu yaklaşım, serbest ticaretin kazan-kazan ilkesinden saparak, ticaret ortaklarının taviz vermesine ve maliyete katlanmasına dayalı bir model sunuyor' dedi.

Akman, bu yaklaşımın ekonomik hedeflerin ötesinde siyasi ve güvenlik boyutları da içerdiğini belirtti. Akman, 'Bu politikanın ticaret ortaklarını taviz vermeye zorladığını, bunun da küresel düzeyde güvensizlik ortamı oluşturabileceğini' vurguladı.

Akman, Çin'in ABD'nin genel ekonomi ve dış politika stratejilerinde her zaman öncelikli hedeflerden biri olduğunu söyledi. Washington'ın, Çin'in yükselişine karşı, Pekin'in üretim yapısını dönüştürmeye zorlayacak adımlar atarak üretimin bir kısmını ABD'ye kaydırmayı amaçladığını belirtti. Akman, 'Bu üretimin sermaye kaynağının büyük ölçüde Amerikan bürokrasisine dayandığı düşünüldüğünde, ABD aslında bu bağı da zayıflatmak istiyordu. Trump yönetimi de, önceki adımlardan çok farklı bir politika izlemese de, süreci kendi yöntemleriyle ve kısmen belirsizlik yaratarak sürdürdü.' dedi.

ABD'nin, karşılıklı gümrük tarifelerinin ve Amerikan ürünlerinin diğer ülkelerin pazarlarına girişini engelleyen tüm unsurların kaldırılmasını talep etmeye başladığını belirten Akman, Washington'ın bu konuda kendisiyle anlaşma yapılması yönünde baskı uyguladığını ifade etti. Akman, bazı ülkelerin, özellikle Amerikan ekonomisiyle entegre olan Kanada ve Meksika'nın buna hemen yanaşmak istemediğini söyledi. Zamanla, Avrupa Birliği, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin, kendi şartlarına göre düzenlemeler yaparak Amerikan ürünlerine uyguladıkları gümrük tarifelerini kaldırdığını belirtti.

Akman, bu durumun Türkiye için ne anlama geldiğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu ve 'Türkiye açısından iki önemli etken var. Birincisi, Trump'ın bu uygulamalarıyla, Türkiye'nin de üyesi olduğu Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) sistemini ciddi anlamda aşındıracak.' dedi. Çok taraflı ticaret sisteminin, ülkelerin ticaret engellerini belirleyen ve öngörülebilirlik sağlayan bir kurallar bütünü olduğunu ifade eden Akman, Trump'ın bu sistemi büyük ölçüde aşındırdığını belirtti.

Akman, sürekli değişen ve öngörülemeyen durumların iş dünyasında ve yatırımlarda olumsuzluklara yol açabileceğini söyledi. 'Trump yönetiminin kime karşı nasıl bir etki yapacağı, siyasi etkenleri de işin içine katarak yaptığı için, neye kızarsa onu bir sorun ilan edip onun üzerinden bir gümrük vergisi arttırma yoluna gidebiliyor. Dolayısıyla böyle bir belirsizlik bizi de etkileyebilecek bir durum. Yarın Türkiye'ye de siyasi bir nedenle 'Size vergileri arttırdım' demeyeceğini kimseye garanti edemez. Dolayısıyla kurallara bağlı bir sistemden çok, Trump'ın tek taraflı dayatmalarına dayalı, güce dayalı bir sisteme doğru geçiş söz konusu' dedi.

Akman, ikinci önemli noktanın, mevcut tarife oranlarının değişmesiyle ülkelerin doğal ticaret akışlarının nasıl etkileneceği konusu olduğunu söyledi. 'Burada Türkiye'ye gene doğrudan ve dolaylı etkiler olacak. Otomotiv sektörü, bizim en önemli ihracatçılarımızdan olduğumuz sektör, yan sanayi de öyle. Bu vergiler sonrasında ne gibi etkiler olabilir? Daha yüksek gümrük vergisi uygulanan ülkelere karşı onların imtiyazları azalacaksa Türkiye bunun yerini doldurabilir mi? Buradan belki etki çıkabilir. Hemen her sektörde olumlu ve olumsuz etkiler bu şekilde olabilecektir' dedi.

Akman, olumsuzlukların da olacağını, özellikle Amerika pazarına daralmaların söz konusu olabileceğini belirtti. 'Bu doğrudan, belirli nihai ürünlerde değil, tedarik zinciri içine girdiğimiz ürünlerde de söz konusu olabilir.' dedi. Akman, bu durumun belirsizliğin tam olarak ortadan kalkmamasından ve çok taraflı sistemden uzaklaşmaktan kaynaklandığını söyledi.

Akman, Trump'ın iktidarda kaldığı ve bu anlayışını sürdürdüğü sürece zorlamalarına devam edecek gibi göründüğünü belirtti. Bu zorlamaların tekstil, konfeksiyon, kimyasallar, ilaç, otomotiv ve yan sanayi gibi alanların yanı sıra hizmet ve dijital ticaret konularına dahi yayılabileceğini ifade etti.