Çiftçinin Hakkını Alamadığını Söyleyen CHP'li Gürer: Tüketici Simit İçin Buğday Fiyatının Üç Katını Ödüyor

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, simit fiyatları ve Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) bu yıl için belirlediği buğday alım fiyatları hakkında değerlendirmelerde bulundu. Gürer, emeğiyle buğday üreten, kırsalda yaşayan dar gelirli çiftçilerin hak ettikleri kazancı elde edemediğini, tüketicilerin ise bir pastanede simit almak için buğdayın kilogram fiyatının üç katını ödemek zorunda kaldığını ifade etti.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, 2023 yılında 22 milyon ton olan buğday hasadının 2024 yılında 20 milyon 800 bin tona düştüğünü, bu yıl ise 19 milyon 800 bin tonluk hasat beklendiğini dile getirdi. Gürer, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından 13 lira 50 kuruştan alınan buğdayın fiyatının, tarla kirası, ilaçlama, gübreleme, işçilik, mazot gideri, traktör bakımı, biçerdöver giderleri, sulama ve elektrik gibi önemli girdi maliyetlerindeki artış nedeniyle çiftçiyi tatmin etmediğini söyledi. TMO'nun belirlediği fiyatın piyasa fiyatını bile yansıtmadığını belirten Gürer, tüccarların ürünü yerinden daha düşük fiyata almaya çalıştığını ve çiftçilerin banka borçlarını ödeyebilmek için ürünlerini bu tüccarlara satmak zorunda kaldığını aktardı. Gürer, TMO'nun ise alımları belirlenen noktalarda gerçekleştirdiğini ve ödemelerin 1 ila 3 ay arasında geciktiğini, ayrıca alım kurallarının da çiftçiyi zorladığını sözlerine ekledi.

Gürer'in açıklamaları şöyle devam etti:

Yılbaşına göre gübre ve mazot fiyatlarındaki artışın, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan 13 lira 50 kuruşluk buğday fiyatını geçen yılki seviyeye çektiğini ifade etti. Üre gübresinin yılbaşında 17 bin 750 liradan şu an 29 bin liraya, DAP gübrenin ise 24 bin 750 liradan 30 bin 500 liraya yükseldiğini belirtti. İran-İsrail arasındaki savaşın gübre fiyatlarındaki artışın nedeni olarak gösterilerek, ithal gübre nedeniyle fiyatların arttığı yönünde bir algı yaratılmaya çalışıldığını dile getirdi.

Dört adet simit getirdiğini belirten Gürer, simitin buğdaydan elde edildiğini ve aşurelik buğday olarak işlenmiş bu buğdayın kilogramının 40 liradan satıldığını ifade etti. Normalde 13 lira 50 kuruş olan 1 kilogram buğdaydan 800 gram un elde edildiğini ve 8 adet simit çıktığını dile getirdi. Sadece mayası, tuzu, kirası ve susamının eklenmesiyle tablacıda bu simitin 15 liradan satıldığını, bazı yerlerde ise 20 liradan alıcı bulduğunu aktardı. Gürer, bir fırında bu simitin 22 lira olduğunu, başka bir yerde ise fiyatın 30 liraya çıktığını söyledi. Ünlü bir pastaneye gidildiğinde ise simitin 45 liradan satıldığını, yani tablacıdaki 15 liralık simitin ünlü bir pastanede 45 liraya satıldığını vurguladı. Simit satışlarında normalde yüzde 1 KDV olması gerekirken, mevcut uygulamada pastanede oturarak tüketilmesi halinde yüzde 10 KDV uygulandığını, bu yüzde 10 KDV'nin doğrudan satış fiyatına yansıtıldığını ve tek bir simit alınsa bile fişte yüzde 10 KDV kesildiğini belirtti. Normal koşullarda yüzde 1 KDV'li olması gereken simitin, pastanede alınırken oturulmuş gibi işlem yapılarak yüzde 10 KDV uygulandığını dile getirdi. Gürer, çiftçinin bir yıllık emeği sonucu elde ettiği 1 kilogram buğdaydan 800 gram un ve 8 adet simit çıktığını, ancak ünlü bir pastaneden alınan simitin 45 lira, tablacıdan alınan simitin ise 15 lira olduğunu ifade etti.

Buğdayı üreten, emek veren, ailesiyle birlikte bu işin içinde olan, kırsalda dar gelirli çiftçilerin hak ettiklerini alamadıklarını ifade etti. Tüketicinin ise bir simit için pastanede, buğdayın kilogram fiyatının üç katından fazla bir ücret ödemek zorunda kaldığını dile getirdi.

Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) 2023 yılında 12 milyon 239 bin ton alım yaptığını, 2024 yılında ise bu miktarın 3 milyon 885 bin tona kadar düştüğünü belirtti. Bu yıl Cumhurbaşkanlığı hedeflerinde 2,5 milyon ton alım yapılacağının söylendiğini ifade etti. 19 milyon 800 bin ton buğday üretilen bir ülkede TMO'nun hedef olarak 2,5 milyon ton belirlemesinin, piyasanın tüccara teslim edildiği anlamına geldiğini vurguladı. Tüccarların piyasadaki arz-talep durumuna göre buğdayı küçük aile işletmelerinden düşük fiyata aldığını, ardından stokladıkları ürünü hasat dönemi bittikten sonra daha yüksek fiyattan piyasaya sürdüğünü söyledi.

Et ve Süt Kurumu, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Toprak Mahsulleri Ofisi'nin çiftçi dostu olması ve çiftçinin yanında durması gerektiğini belirtti. Çiftçilerin bankalara olan kredi borcunun 1 trilyon 8 milyar liraya ulaştığını ve çiftçinin bu döngüyü sağlayamadığını dile getirdi. Gelir gider dengesindeki bozulmanın raflardaki ürünlere daha olumsuz yansıyacağını, çünkü üretimin düşeceğini, rekoltenin gerileyeceğini ve daha az üretimin piyasada fiyatları artıracağını ifade etti.

Bu nedenle yetkililerin oluşan fiyat dengesizliği konusunda uyarılması ve girdi maliyetlerindeki artışların fiyatlar üzerindeki etkisinin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle bitkisel üretimde hububat fiyatlarının piyasa koşullarının üzerine çıkarılarak çiftçi refahını sağlayacak bir boyuta getirilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Ayrıca, ülkede yaşanan kuraklık, dolu ve don gibi olumsuzlukların bu yıl hedeflenen rekoltenin daha da düşmesine neden olabileceğini, meteorolojik verilerin de üretimde verim kayıplarına yol açacak bir tablo ortaya koyduğunu ifade etti.

Bu hafta içinde birçok ilde hasat yapılmamış bölgelerde yağan aşırı dolu nedeniyle biçerdöverlerin tarlaya giremediğini, çünkü ortada ürün kalmadığını belirtti. Kuru tarım yapılan bölgelerde, TÜİK verilerine göre dönüm başına 270 kilogram verim alınırken, Niğde'nin bazı bölgelerinde bu verimin 140 kilograma kadar düştüğünü söyledi. Sulu üretim yapılan yerlerde ise verimin 500 ila 800 kilogram arasında değiştiğini dile getirdi. Ancak açıklanan tüm fiyatların, kuru ve sulu üretime bakılmaksızın tek fiyat olarak belirlendiğini, bu nedenle kuru üretim yapılan yerlerdeki mağduriyetin daha yüksek olduğunu vurguladı. Bazı bölgelerdeki verimlilik ve fiyatlar kısmen de olsa 16,5 lira civarında gerçekleşse bile çiftçinin başa baş noktasını yakalayabileceğini, ancak kuru tarım yapılan bölgelerde ürün maliyetinin 20 liradan aşağı oluşmasının mümkün olmadığını ifade etti. Bu nedenle fiyatların mutlaka yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Pastanede simidin 45 liraya satıldığını ve bu fiyatın ilerleyen süreçte daha da değişeceğini düşündüğünde, yanına bir bardak çay eklendiğinde ünlü bir pastanede çay ve simit tüketme şansının neredeyse 100 liraya çıkacağını ifade etti. Bu durumun, emekli ve asgari ücretlilerin temmuz ayında ücret artışı taleplerinin kesinlikle gerekli olduğunun bir göstergesi olduğunu belirtti. Dört kişilik bir ailenin üç öğün simitle beslenmeye kalksa bile emekli maaşının yetmediğini dile getirdi. Kira, giyim ve gıda giderleri düşünüldüğünde, temmuz ayında emeklilerin en düşük maaşının asgari ücrete yükseltilmesi gerektiğini vurguladı. Asgari ücretin 30 bin liranın üzerine çıkarılarak dar gelirli ve sabit gelirlilerin, ekonomik çıkmazda olanların sorunlarının bu bağlamda değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. İşçide, çiftçide ve emeklide para olmadığı sürece esnafın da alışveriş yapacak kimse bulamayacağı için zor durumda olduğunu, işlerinin daraldığını ifade etti. İşçisi, çiftçisi, esnafı, emeklisi ve atanamayanı sorunlu olan bir ülkede gündemin ekonomi, yokluk ve yoksulluk olması gerektiğini belirtti. İçine düşürüldükleri durumda çaresiz kalan insanların kendilerine her gün attıkları 'Borcumu ödeyemiyorum, intihar mı edeyim' mesajlarının canlarını yaktığını sözlerine ekledi.