ABD, İran'daki Nükleer Tesisleri Vurdu: İRAM Araştırmacısı Toğa'dan Olası Senaryolar

Ankara'dan Nilgün Hande Öztürk'ün haberine göre, ABD'nin İran'daki üç nükleer tesise yönelik hava saldırısının ardından, İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Araştırmacısı Oral Toğa, ANKA Haber Ajansı'na açıklamalarda bulundu. Toğa, "Amerika, sahadaki askeri yığınağıyla İran'ı tamamen sistemik felce uğratarak rejimi değiştirmeye yönelik bir hava operasyonu gerçekleştirebilir. ABD'nin hava yığınakları, sistemik felce göre konuşlandırılmış durumda. İran, mümkün mertebe işi ABD Hava Kuvvetleri'ni kışkırtmamak konusunda ilerletecektir" şeklinde konuştu.

Amerika Birleşik Devletleri Ordusu, bu sabah erken saatlerde İran'daki üç nükleer tesisine hava saldırısı düzenledi. ABD ve Batı medyasındaki haberlerde, saldırının hedefleri ve sonuçları hakkında detayların henüz netleşmediği ifade edildi. Operasyonun bölgedeki gerilimi artırabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı. İRAM Araştırmacısı Oral Toğa, ABD'nin saldırısı sonrasında İran'ın olası yanıtlarına ve bölgedeki son gelişmelere ilişkin ANKA Haber Ajansı'na değerlendirmeler sundu.

Oral Toğa, ABD'nin saldırısının beklendiğini ve bu noktada İran'ın vereceği yanıtın büyük önem taşıdığını belirtti.

Toğa, İsrailliler ve Amerika içinde de ciddi bir grubun, rejimin değişmesini hedefleyecek şekilde bir operasyon beklediğini düşündüğünü aktardı ve şu ifadeleri kullandı: "Amerika'nın sahadaki askeri yığınağıyla, İran'ı tamamen sistemik felce uğratarak, rejimi değiştirmeye yönelik bir hava operasyonu gerçekleştirebilir. Yani sahadaki hava yığını, bunu uygulamaya çok uygun. Sistemik felç, sadece hava unsurlarını kullanarak bir ülkenin bütün sistemini yok etmeye yönelik bir kavramdır. Irak'ta bu uygulandı, 1991 yılındaki Körfez Harekatı'nda uygulandı. Liderlikten başlayan, kritik altyapıları, halkın moralini, saha unsurlarını kapsayan beş halka vardır. Sivil halk doğrudan hedef alınmadan yapılır ancak bu yoğun bombardımandan can kayıplarını engellemek mümkün değildir. Yoğun bir bombardımanla elektrik altyapısını, enerji altyapısını, önemli devlet kurumlarını, önemli isimleri suikast dahil yok etmek suretiyle devleti 'çorak toprağa' çevirmek hedeflenir. Yani 'devletsiz' bir hale getirilir, çünkü devlet dediğimiz şey bir sistemdir. Bu da sistemin tamamen yok edilmesi üzerine kurulu bir konsepttir."

Bunun için çok yoğun hava gücü gerektiğini belirten Toğa, şu an bunu dünyada uygulayabilecek bir-iki ülke olduğunu söyledi. Irak'ta daha önce denemiş olanın ABD Hava Kuvvetleri olduğunu ifade eden Toğa, şunları kaydetti: "Şimdi ise sahadaki yığınak buna göre konuşlandırılmış durumda. Sadece Fordo gibi nükleer tesisleri vurmak üzere yapılmış bir yığınak yok ortada. Çünkü ciddi anlamda hava unsuru şu an İran'ın çevresinde konuşlandı. Ancak bunun şu aşamada nasıl başlayacağını bilmiyorum, çünkü İran'ın buradaki yanıtı çok önemli. Eğer Hürmüz Boğazı'nı kapatırsa mesela, başlar. Amerikan üssünü vurursa, bahanesini vermiş olur. Yoğun bombardıman, Tahran'ın tamamının yok edilmesi gibi konular Amerikan iç kamuoyuna da anlatılabilir."

İran'ın saldırıya uğrayan nükleer tesisatını taşıdığını belirtmesini değerlendiren Toğa, "Taşımış olması olasıdır çünkü zaten bu saldırı beklenen bir saldırıydı. İran, İbrahim Reisi öldüğünden beri bu günlerin gelebileceğini öngördüğü için çok esnek bir siyaset gösteriyordu. Dolayısıyla tedbir alması çok olası" dedi.

İran'ın bundan sonraki yanıtı sorulduğunda Toğa şu ifadeleri kullandı: "İran, mümkün mertebe işi, ABD Hava Kuvvetleri'ni kışkırtmamak konusunda ilerletecektir. Amerika'nın çevreye yığdığı hava kuvvetlerini kışkırtmamak üzerine bir şeyler yapmaya çalışacaktır. 'Dayatılmış Barış' diye bir kavram bu aralar dolaşıyor ancak henüz resmi söyleme girmiş değil. İran-Irak Savaşı'nda 'Dayatılmış Savaş' diyorlardı, yani 'biz bu savaşı istemiyorduk, bu savaşı bize dayattılar' diyorlardı. Şimdi benzer şekilde, 'Bu barışı bize dayatıyorlar. Hani biz savaşmak istiyoruz ama şu anki durumdan dolayı biz barışı tercih etmek zorundayız' tarzı bir bakış açısı var şu an tabanda. Liderlerin de çok esnek davranacağını, tamamen savaştan kaçınacağını düşünüyorum. Çünkü aksi takdirde söylediğim senaryonun hızlı bir şekilde bahanesini vererek gerçekleşeceğini düşünüyorlar. Minimum zararı yaratmak için her türlü gerilimi tırmandıracak hamleden geri duracaklardır."

Toğa, "Ben Amerika'nın burada kalacağına çok ihtimal vermiyorum, çünkü bölgede gelişen bir yığınak söz konusu. Dolayısıyla İsrail'in de başından beri, rejimi değiştirmek, sistemi felç etmek üzerine kurulan bir hikayesi olmasından kaynaklanan bir bahaneyle bu işin yükselebileceğine ihtimal veriyorum. İran, şu an kendi hakkı olan sivil zenginleştirmeye sahip olmak istiyor. 'Ben bomba vesaire yapmayacağım. İstediğiniz kadar gelin denetleyin ama sivil zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğim' diyor. Trump tarafı ise sıfır zenginleştirme istiyor. Yani, 'Hiçbir şekilde zenginleştirmeyeceksin. Nükleer faaliyet yapmayacaksın' diyor. Zaten burada anlaşamadılar müzakere noktasında" şeklinde konuştu.

Toğa, İran'ın sıfır zenginleştirmeyi kabul etmesi halinde bile ABD'nin saldırılarını genişletebileceğini tahmin ettiğini ve bu durumda ABD'nin iç politikasında karışıklık çıkacağını vurguladı.