Yemen'in Başkenti Sana'daki Tarihi Yapılar Şiddetli Yağışlar Nedeniyle Yıkılma Tehlikesiyle Karşı Karşıya

Yemen'in başkenti Sana'daki tarihi evler, şiddetli yağışlar nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu durum, şehrin kadim mimarisini tehdit etmektedir.

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan ve güzelliğiyle bilinen Sana'daki evler, yapısal kırılganlık, bakımsızlık ve mevsimsel aşırı yağışlar yüzünden büyük bir tehdit altındadır.

Şiirlere konu olan kentin zengin tarihi dokusu, son haftalarda artan yağışlar sonucunda ciddi hasar görmüş, yüzlerce kerpiç ev yıkılma riski taşımaktadır. Yetkililer, hasarlı yapıları kurtarmak amacıyla acil restorasyon çalışmalarına başlamıştır.

Yaklaşık 2 bin 500 yıllık bir geçmişi olan Sana'da, altı kata kadar yükselebilen 6 binden fazla kerpiç ev bulunmaktadır. Kentin mimari özellikleri arasında süslemeli surlar, camiler, hamamlar, pazarlar ve medreseler dikkat çekmektedir.

Sana Belediyesi, Hıfzısıhha Fonu ve Husilerin Bayındırlık Bakanlığı'nın desteğiyle yürütülen proje kapsamında, hasar gören 100'den fazla evin acilen restore edilmesi planlanmaktadır.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre, evlerin bir kısmı tamamen, bazıları kısmen yıkılmış, bazılarının da tarihi dokusu ciddi şekilde zarar görmüştür.

Restorasyon projesi için belirlenen öncelikler, oluşturulan bir değerlendirme komitesi tarafından evlerin gördüğü hasar, sahiplerinin ekonomik durumu ve yapının tarihi değeri göz önünde bulundurularak belirlenmektedir.

Yemenli araştırmacı Halid es-Saidi, Eski Sana şehrinin her yağmur mevsiminde yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ve yağmurun artık halk için bir korku kaynağı haline geldiğini belirtmektedir.

Saidi, geçmiş yıllarda onlarca evin tamamen veya kısmen çöktüğünü, birçok evde de büyük çatlaklar ve yapısal bozulmalar meydana geldiğini dile getirdi. Kentin geleneksel yapı malzemesi olan kerpiç ve alçının, sürekli yağmura maruz kaldığında kolayca aşındığını vurguladı.

Savaşın yol açtığı yıkım ve bakım eksikliğinin bu süreci hızlandırdığını, bazı evlerin ise bombardıman ve patlamalardan etkilendiğini ifade etti.

Saidi'ye göre, UNESCO'nun müdahaleleri genellikle geçici çözümlerle, örneğin yağmur mevsiminde çatıların örtülmesi gibi yöntemlerle sınırlı kalmaktadır. Ancak, daha kapsamlı ve kalıcı restorasyon projelerine ihtiyaç duyulmaktadır.

Geçtiğimiz yıl kentte 500'den fazla evin hasar gördüğünü aktaran Saidi, Sana'nın yıllardır Dünya Mirası Listesi'nde olmasına rağmen, uluslararası toplumdan ya da yerel makamlardan bu statüye uygun düzeyde bir koruma göremediğini değerlendirmektedir.

Kalıcı bir çözüm için tarihi şehirleri korumaya yönelik özel bir fon oluşturulması, düzenli bakım ve restorasyon çalışmalarının yapılması ve kentin mimari kimliğinin korunması çağrısında bulundu.

Sana, geçmişte dünyanın birçok yerinden turistlerin uğrak noktasıyken, ülkedeki güvenlik sorunları nedeniyle turizm son yıllarda neredeyse tamamen durma noktasına gelmiştir.

Yemen'de İran destekli Husiler, Eylül 2014'ten bu yana başkent Sana ve bazı bölgelerin kontrolünü elinde bulundurmaktadır.

Husiler ve hükümet güçleri arasındaki çatışmalar ülkenin altyapısını büyük ölçüde tahrip etmiştir. Yoğun yağış ve sel felaketleri de halkın yaşadığı zorlukları artırmaktadır. 2022'den beri kırılgan bir ateşkes ortamı bulunmasına rağmen, siyasi bir çözüme ulaşılamaması ekonomik toparlanmayı engellemektedir.