Kütahya Tavşanlı'da 4 bin yıllık nohut ve Konya Çatalhöyük'te 8 bin 600 yıllık ekmek kalıntıları keşfedildi

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın destekleriyle yürütülen arkeolojik kazılar, Anadolu'nun binlerce yıllık sofra kültürüne ışık tutan yeni bulguları ortaya çıkardı.

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kazılardan elde edilen bulguların Anadolu'nun sofra kültürüne dair önemli bilgiler sağladığını belirtti.

Ersoy, paylaşımında şu tespitlere yer verdi:

"Kütahya Tavşanlı Höyük'te 4 bin yıllık nohut, Konya Çatalhöyük'te 8 bin 600 yıllık, Eskişehir Küllüoba ve Karaman Topraktepe'de ise binlerce yıllık ekmek kalıntılarını ortaya çıkardık. Bu bulgular, Anadolu'nun üretim geleneğini, inanış sistemlerini ve sofra kültürünü bir bütün olarak gözler önüne seriyor. Nasıl ki bugün Türkiye gastronomide adından söz ettiriyorsa, binlerce yıl önce de Anadolu aynı berekete ve kültürel zenginliğe ev sahipliği yapıyordu. Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak bu köklü mirasın izini sürmeye ve geçmişi aydınlatmaya devam ediyoruz."

Bakanlık açıklamasında, bu yılki kazı sezonunda, özellikle Tavşanlı Höyük'te leblebinin hammaddesi olan nohut kalıntılarına ulaşıldığı bilgisi verildi.

Tunç Çağı'nın ortalarına tarihlenen bu nohut örnekleri, buğday taneleri, pişmiş toprak kaplar ve gümüş bir saç halkasıyla birlikte bulundu. Tavşanlı Höyük kazı ekibinden Dr. Doğa Karakaya'nın mikroskobik incelemeleri sonucunda, bu kalıntıların Anadolu'nun erken dönem tarım kültürüne ait olduğu tespit edildi.

Ayrıca, aynı höyükte 2022 yılında bulunan 4 bin 200 yıllık fındık kalıntıları üzerinde yapılan analizler, bunların bölgede doğal olarak yetişen çalı fındığı (Corylus) türüne ait olduğunu doğruladı.

Tavşanlı'daki baklagil buluntuları Anadolu'nun üretim kültürünün ne kadar köklü olduğunu gösterirken, farklı bölgelerde keşfedilen ekmek örnekleri ise bu üretimin hem sofralara hem de ritüellere nasıl yansıdığını ortaya koyuyor.

Konya'daki Çatalhöyük'te 8 bin 600 yıllık mayalanmış ekmek, Eskişehir Küllüoba Höyüğü'nde 5 bin yıllık, ritüel amaçlı mayalanıp pişirilmiş ekmek ve Karaman Topraktepe (Eirenepolis) Antik Kenti'nde ise 1300 yıllık, bezemeli arpa ekmekleri bulundu.

Küllüoba ekmeği üzerinde yapılan analizlerde gernik buğdayı ve mercimek içeriği belirlendi. Ekmeğin tahmini 140 derecede pişirildiği, bir kısmının koparıldığı ve ardından bir bereket ritüeli kapsamında yakılarak evin arka odasında, eşik kenarına gömüldüğü anlaşıldı.

Bu ritüel, o dönemin toplumsal yaşamında üretim ve inanış pratiklerinin ne denli iç içe geçmiş olduğunu gösteriyor.

Bakanlığın bilimsel kazı ve koruma çalışmaları, Anadolu'nun üretim kültürünü, inanış sistemlerini ve sofra geleneklerini bütüncül bir yaklaşımla ortaya çıkarmaya devam ediyor.

Ekmek, nohut ve fındık gibi temel gıdaların kalıntıları sadece beslenme alışkanlıklarını değil, aynı zamanda tarımsal üretimi, toplumsal ritüelleri ve inanış dünyasını da yansıtıyor. Bu buluntular, Türkiye'nin bilimsel altyapısı ve koruma vizyonu sayesinde insanlık tarihine kazandırıldı; müzelerde sergilenen bu örneklerle geçmiş ve bugün arasında anlamlı bir bağ kuruldu.