Heykellerin Sırrı Çözüldü: Hatshepsut'un Yıkımı Siyasi İntikam Değil

Yeni bir akademik çalışma, MÖ 1479-1458 yılları arasında yaşamış ve Antik Mısır'ın 18. Hanedanlığı'nın iki kadın firavunundan biri olan Hatshepsut'un heykellerinin neden kırıldığına dair süregelen siyasi intikam teorilerini yeniden değerlendiriyor.

Önce naip, ardından tam yetkili hükümdar olarak görev yapan Hatshepsut'un ölümünün ardından heykellerinin tahrip edilmesi, uzun yıllar boyunca yeğeni III. Thutmose'un onu tarihten silme girişimi olarak yorumlandı.

Ancak Toronto Üniversitesi'nden Mısırbilimci Jun Yi Wong'un Antiquity dergisinde yayımlanan yeni araştırması, bu yıkımın kişisel veya siyasi değil, dönemin dini gelenekleriyle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.

Wong, 1922-1928 yılları arasında Metropolitan Sanat Müzesi'nin kazılarında bulunan binlerce heykel parçasını inceledi. Heykellerin yüzlerinin sağlam, üzerlerindeki yazıtların ise silinmemiş olması dikkat çekiciydi.

Bunun yerine heykellerin boyun, bel ve ayak bölgelerinden kırılmış olması, modern Mısırbilimcilerin 'ritüel devre dışı bırakma' olarak adlandırdığı bir uygulamaya işaret ediyor.

Wong'un çalışması, Hatshepsut'un heykellerine uygulanan işlemin kişisel bir intikam değil, dini bir geçiş veya kapanış süreci olduğunu ortaya koyarak Antik Mısır'daki siyasi-dini ritüellere bakış açısını değiştiriyor.

Wong, açıklamasında Mısır arkeolojisinin en bilinen buluntularından biri olan Karnak Cachette'de, yüzyıllar boyunca hüküm süren firavunlara ait yüzlerce heykelin aynı anda bulunduğunu ve bunların büyük çoğunluğunun ritüel şekilde 'devre dışı bırakıldığını' belirtti.

Yine de Wong, Hatshepsut'un ölümünden sonra bir siyasi baskı kampanyasının hedefi olduğunu kabul ediyor. Hatshepsut'un birçok anıtındaki adı ve tasvirlerinin sistematik olarak kazındığını ve bunun III. Thutmose tarafından başlatılan bir kampanyanın sonucu olduğunu ifade ediyor. Ancak bu kampanyanın asıl nedenleri hala belirsizliğini koruyor.