Fransa'daki parfüm müzesi, koku tarihinin ve Türk gülünün kalıcı izini sergiliyor.

Fragonard Parfüm Müzesi, Fransız parfümcülüğüne katkı sağlayan esanslar arasında Türk gülünün önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor.

Fransa'nın güneyinde yer alan Grasse şehri, çeşitli çiçeklerin yetiştiği ve parfüm üretiminde öne çıkan bir yerdir. Başkent Paris'teki Fragonard Parfüm Müzesi ise ziyaretçilerini koku tarihine götürüyor.

Müzeyi gezenler, farklı dönemlerde kullanılan koku ve parfüm şişesi türleri ile bu ürünler için kullanılan esansiyel yağlar hakkında bilgi edinebiliyor.

Fragonard Parfüm Evi Kültür ve İletişim Müdürü Charlotte Urbain ve Fragonard Parfüm Müzesi Rehberi Nazan Özarslan, müzenin kuruluşu ve koku kültürünün zaman içindeki değişimi hakkında konuştu.

Urbain, Fragonard Parfüm Müzesi'nin 1983 yılında, Grasse'deki Fragonard parfümerisinin sahibi ve aynı zamanda eski şişe ve sanat objesi koleksiyoncusu olan Jean-François Costa tarafından açıldığını belirtti.

Costa'nın parfüm tarihini anlatan birçok objeyi bir araya getirdiğini söyleyen Urbain, müzedeki en eski eserin yaklaşık milattan önce 3 bin yıl öncesine ait olduğunu aktardı.

19. yüzyılda Grasse'den insanların Paris'e gelerek parfümlerini tanıttığını belirten Urbain, müzenin gezginlere sunduğu deneyimi şöyle açıkladı:

İlk olarak ziyaretçilere, deri üreticileri şehri iken parfümcülük merkezi haline gelen Grasse'nin hikayesi anlatılıyor. Ardından Antik Mısır'dan 20. yüzyıla kadar olan parfüm tarihi, otantik ve eski şişeler aracılığıyla sergileniyor. Son olarak da Fransa'nın güneyindeki fabrikalardan görüntülerle parfümün nasıl üretildiği gösteriliyor.

Urbain, müzeye her yıl Türkiye dahil dünyanın dört bir yanından ziyaretçilerin geldiğini ve ciddi bir "pomander" (parfüm topu) koleksiyonlarının olduğunu ifade etti. Müzeye çalışanların toplam 20 dil konuştuğunu da ekledi.

Urbain, eskiden kötü kokuların hastalığa sebep olduğuna inanıldığını ve bu yüzden kötü kokulardan ve hastalıklardan korunmak amacıyla insanların üzerlerinde "pomander" adı verilen parfüm topları taşıdığını söyledi.

Ziyaretçilere Türkçe, Fransızca ve İngilizce rehberlik yapan Özarslan, parfüm kelimesinin Latince "duman yoluyla" anlamına gelen "Per Fumum"dan türediğini dile getirdi.

Parfümün ilk olarak eski uygarlıklar tarafından çeşitli odun ve tütsülerin yakılmasıyla dini amaçlarla, tanrılarla ve diğer boyutlarla iletişim kurmak için kullanıldığını aktardı.

Türkiye'ye benzer iklim koşullarına sahip olan Fransa'nın parfüm üretimi için dünyanın çeşitli yerlerinden endemik bitki, çiçek ve baharatlara ihtiyaç duyduğunu belirten Özarslan, vanilyanın Madagaskar'dan, sardunyanın Mısır'dan ve gülün Türkiye'nin Isparta ilinden geldiğini ifade etti.

Özarslan, Romanya ve Bulgaristan'da da güzel güller olmasına rağmen Türk gülünün her zaman üç adım önde olduğunu dile getirdi.

Orta Çağ'ın İslam dünyası için aydınlık bir dönemken Avrupa için aynı durumun geçerli olmadığını vurgulayan Özarslan, bu dönemde Avrupa'da yaşanan kara veba salgınında halkın üçte birinin ya da yarısının hayatını kaybettiğini söyledi.

İnsanların o dönemde parfümü bir ilaç gibi kullandığını belirten Özarslan, hastalıkların kötü kokulardan geldiğine inanıldığı için çeşitli şekillerdeki parfüm şişelerini üzerlerinde taşıyarak hastalıklardan korunduklarına inandıklarını aktardı.

Özarslan, Avrupa'da o dönemde hastalıkların sudan geldiğine inanıldığı için insanların banyo yapmayı bıraktığını belirtti ve "Güneş Kral" olarak bilinen Fransa Kralı 14. Louis'nin 5 yaşından 76 yaşına kadar sadece 5 kez banyo yaptığını anlattı.

Tüm dünyanın bugün hamam dendiğinde Türk hamamını anladığını kaydeden Özarslan, bu geleneğin Romalılardan, onlara da Yunanlardan geldiğini ve kökeninin Mezopotamya'ya kadar uzandığını söyledi. Bugün bu geleneğin bayraktarlığını Türklerin yapmasının gurur verici olduğunu ifade etti.

1700'lü yıllarda Avrupa'da hijyene bir dönüş yaşandığını ve insanların tekrar banyo yapmaya başladığını belirten Özarslan, Orta Çağ Avrupa'sında ağır olan parfümlerin, hem hijyenin geri gelmesi hem de Kraliçe Marie-Antoinette'in çiçek sevgisi sayesinde günümüzdeki daha hafif ve zarif formuna kavuştuğunu söyledi.

Müzenin girişinde ziyaretçileri Fransa'nın son kraliçesi Marie-Antoinette'in büstünün karşıladığını ve kraliçenin parfüm modasını ciddi ölçüde değiştiren bir kişi olduğunu vurguladı.

Amber gibi hayvansal esansların popüler olduğu bir dönemde, Marie-Antoinette'in kendi imza kokusunu oluşturmak için bir parfümcü tuttuğunu belirtti.

Özarslan, 19. yüzyıla kadar tüm parfümlerin uniseks olduğunu ve bir ailenin aynı parfümü kullandığını dile getirdi.

Avrupa'da hijyen devrimi olarak görülen kolonyanın da bu dönemde keşfedildiğini belirten Özarslan, Korsika doğumlu Fransız İmparatoru Napolyon Bonapart'ın çocukluğunu hatırlatan narenciye notaları nedeniyle ayda 40 litre kolonya kullandığını aktardı.

Buhar damıtma tekniğinin parfümler için yüzlerce yıldır kullanıldığını söyleyen Özarslan, günümüzde parfümün nasıl yapıldığını şöyle açıkladı:

Esansiyel yağlar belirli bir formüle göre karıştırılır ve alkol eklenir. Bunun nedeni, saf yağın çok güçlü kokmasına rağmen bir parfüm kadar iyi yayılmayabilmesidir. Alkol, yağı çözerek yayılımını sağlar.