Eğitime adanmış bir ömür: Mahir İz

Ömrünü kitaba ve eğitime adayan Mahir İz, 28 Ocak 1895'te İstanbul'da doğdu. Babası, Medine-i Münevvere, Midilli, Balıkesir ve Ankara'da kadılık yapan Kühalizade es-Seyyid İsmail Abdulhalim Efendi, annesi ise Şerife Raife Hanım'dır.

Tam adı Abdullah Mahir İz olan yazar, babasının görevi nedeniyle ilk ve ortaokulu Midilli, Balıkesir ve Isparta'da tamamladıktan sonra İstanbul'daki Vefa Lisesi'ne devam etti.

İz, Ankara Sultanisi'nin edebiyat bölümünü 1916'da bitirerek aynı okulda Türkçe öğretmenliği yaptı.

Edebiyat tarihçisi Fahir İz'in ağabeyi olan yazar, ailesinin yakın ilgisi sayesinde önemli isimlerden özel dersler alma fırsatı buldu.

Ankara'da Milli Mücadele yıllarında Mehmet Akif Ersoy ile Fars ve Fransız edebiyatı üzerine çalışmalar yapan yazarın gençliğinde yazdığı şiirleri Ankara'da yayımlanan Say dergisinde Maksud Kamuran adıyla, edebi ve sosyal konulu yazıları Namık Yaz adıyla, bilim konulu makaleleri ise Abdullah Söğüt adıyla yayımlandı.

Mahir İz'in kaleme aldığı yazılar Sebilürreşad, Yeni İstiklal, İslam Düşüncesi, Bugün, Yeni Asya, Sabah, Yeni İstanbul ve Diyanet Dergisi gibi gazete ve dergilerde yer aldı.

Nişantaşı Ortaokulu ile Kuleli Askeri Lisesi, Haydarpaşa Lisesi ve Çamlıca Kız Lisesi'nin de aralarında bulunduğu birçok okulda görev yapan İz, 1924'te başladığı İstanbul İmam Hatip Okulu'nda bir yıl müdürlük yaptı ve buradan emekli oldu.

Aynı dönemde İstanbul Üniversitesi Kimya Bölümü ile Hukuk Fakültesi'ne de devam eden İz, emekli olduktan sonra Taksim'deki Yeni Kolej'in müdürü olarak yeniden eğitimciliğe döndü.

İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nde edebiyat, tasavvuf tarihi, hitabet ve irşat dersleri veren, İslam bilimi ve tasavvuf alanında araştırmalar yapan ve bu alanda da dersler veren İz, Ahmet Cevdet Paşa'nın Hz. Adem'den başlayarak bütün peygamberlerin tarihini içeren "Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa" eserini sadeleştirdi.

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra Kur'an-ı Kerim'in Latin harfleriyle basılması konusunda danışmanlık yapması için davet edilen İz, bu durumun yanlış olduğunu söyleyerek vazgeçilmesini sağladı. Ayrıca başkanlık tarafından 1961'de hazırlanan "Kur'an-ı Kerim Meali"nin redaksiyon heyetine de başkanlık yaptı.

"Dünyaya tekrar gelme imkanım olsaydı, yine muallim olmak isterdim." ifadesini sık sık tekrarlayan Mahir İz, öğretmenlik mesleğine özel bir değer verdi.

Talebelerine her fırsatta nasihatlerde bulunan İz, yaklaşık 60 yıl süren hocalık hayatında, dönemin ileri gelen din, siyaset ve edebiyat insanlarını da etkiledi.

Herkes için örnek teşkil eden öğretmenlik hayatı boyunca eğitim tutkusuyla ücretsiz dersler de veren İz, İstiklal Marşı'nı bir eğitim aracı olarak görüp her fırsatta okudu.

Öğrencilerine iyi insan, iyi Müslüman ve ahlaklı kişiler olmalarını tavsiye eden İz, din ve vatan uğrunda şehadet dahil her şeyi göze alacak nesiller yetiştirmek için çabaladı.

Kendi döneminde yaşayan pek çok öğretmenin aksine, yetenekli gördüğü kişilere rehberlik eden İz, derslerinde Türkiye'nin ve İslam dünyasının geleceğine dair konuları öğrencilerine aktardı.

Türkçeyi çok iyi kullanan, güçlü hafızaya sahip ve vefalı yapısıyla tanınan İz, aile dostlarından şair Muhyiddin Raif Bey'in kızı Mihrinur Hanım ile evlendi ve çiftin bir kızı oldu.

Araştırma ve inceleme alanında "Tasavvuf", "Peygamber Efendimiz", "Din ve Cemiyet" kitaplarını kaleme alan yazar, "Hoca'nın Seçtikleri" adlı şiir seçkisinin yanı sıra "Kur'an-ı Kerim ve Türkçe Anlamı" ile "Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa" adlı sadeleştirme eserlerini de literatüre kazandırdı.

"Yılların İzi" kitabında tanık olduğu olayları, tanıdığı kişileri ve anılarını okuyucuya sunan İz, Sönmez Neşriyat şirketinin kuruluş yıllarında yönetim kurulu başkanlığı yaptı.

İlim Yayma Cemiyeti'nin Danışma ve Bilim Kurulu'nda çalışan, İslami İlimler Araştırma Vakfı ile Türk Kültürü Vakfı'nın da kurucuları arasında yer alan İz, hem derslerinde hem de çevresinde pek çok bilim ve edebiyat adamının yetişmesini sağladı.

Tedavi gördüğü Paşabahçe Devlet Hastanesi'nde 9 Temmuz 1974'te vefat eden İz, Erenköy Sahrayıcedid Mezarlığı'na defnedildi.

Mezar taşına öğrencisi Prof. Dr. Uğur Derman tarafından celi talik yazıyla "Muallim Mahir İz" hatlı kitabe işlendi.