Ayasofya-i Kebir Camii yapay zeka ile korunuyor

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, İstanbul'un fethinden sonra cami olarak kullanıldı, 1934'te Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürüldü ve tam 86 yıl aradan sonra, 10 Temmuz 2020'de Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yeniden cami olarak ibadete açıldı. Bu tarihi yapıda, dokunun korunması ve güvenliğin sağlanması için teknoloji ve yapay zeka kullanılarak çeşitli önlemler alınıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü, yerli ve yabancı ziyaretçilerin daha rahat etmesini sağlamak amacıyla tedbirler uyguluyor. Son teknoloji güvenlik önlemleri sayesinde camideki fiziki yapıların zarar görmesi engelleniyor.

İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdür Yardımcısı Levent Çetin, Ayasofya'nın beş yıl önce yeniden ibadete açıldığını belirtti. Yaklaşık 300 kişilik bir ekiple burada hizmet verdiklerini ifade etti.

Çetin, ekipte güvenlik ve temizlik personelinin yanı sıra ziyaretçilerin daha rahat edebilmesi için koordinasyonu sağlayan görevlilerin bulunduğunu dile getirdi. 15 Ocak 2020 itibarıyla Ayasofya'da ziyaretçi yönetim planının uygulanmaya başlandığını söyleyen Çetin, "Buradaki mimari elemanlara, mozaiklere ve tarihi kıymetli eserlere zarar verilmeyecek şekilde fiziki güvenlik tedbirleri alınarak galeri katı misafirlerin ziyaretine açıldı. Ziyaretçi yönetim planıyla, burada öncelikle ziyaret ve ibadet için gelen misafirlerin giriş ve çıkışları ayrılmış oldu. Artık Ayasofya Camisi'nin girişinde uzun kuyruklar görülmüyor." şeklinde konuştu.

Çetin, ibadet için artık çok daha rahat bir şekilde Ayasofya-i Kebir Camii'ne girilip çıkılabildiğini vurguladı. Ziyaretçilerin mozaikleri ve diğer bölümleri de daha nitelikli gezebildiklerini belirtti.

Çetin, 15 Ocak 2024'ten itibaren galeri katının ziyarete açılmasıyla camide 23 dilde sesli anlatım sistemi kurulduğunu söyledi. Sistemin işleyişini şöyle açıkladı: "Bu sesli sistemle tüm misafirler, cep telefonlarının kulaklıklarıyla veya dışarıdan edinebilecekleri herhangi bir kulaklık sistemiyle, herhangi bir ücret ödemeden 23 farklı dilde Ayasofya Camisi'nin içerisinde bulunan mozaikler, Osmanlı döneminden eklenmiş olan kütüphanelerin hünkarı ve müezzin mahfili gibi yapısal elemanlar ile Ayasofya'nın tarihine yönelik bilgilendirmeleri dinleyebiliyorlar. Ziyaretçiler bunları kendi ana dillerinde daha nitelikli dinleyebilirken, ibadet eden misafirlerin de ibadet ortamı bozulmadan daha rahat ve nitelikli bir şekilde ibadetlerini yapabilmeleri sağlandı."

Çetin, yapılan düzenlemeler için ziyaretçilerden olumlu geri dönüşler aldıklarını ve yoğunlukların azalmasıyla caminin içindeki insan yükünün de rahatladığını belirtti.

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde yüzlerce yenilenen kamerayla yapay zeka destekli bir sisteme geçildiği aktarıldı. Çetin, şunları dile getirdi: "Camide mevcut güvenlik sistemimizi revize ederek yapay zeka destekli bir güvenlik sistemine geçtik. Bu sistem, birçok alanda uyarılar verebilen ve burada görev yapan personelimize işlerini kolaylaştırıp destek veren bir sistem. Hem kamera sayısının artırılması hem de yapay zeka desteğiyle birlikte sistem, cami içerisindeki olası bir güvenlik probleminin de önüne geçmiş oldu. Caminin içerisinde ziyarete kapalı olan kısımlara ziyaretçilerin herhangi bir giriş teşebbüsünde sistem otomatik olarak ilgili personelimizin ekranlarına böyle bir sıkıntının olduğunu bildiriyor. Bu durum, cami içinde aktif görev yapan personellerimizin müdahale hızını artırıyor. Bu da yapının korunmasına yönelik çalışan personelimize ciddi anlamda bir destek oldu."

Çetin, camideki restorasyon çalışmalarının devam ettiğini ve ilk etapta caminin bütüncül projeleriyle ilgili bir çalışmanın tamamlandığını ifade etti.

Çetin, aynı zamanda caminin bir dijital ikizinin çıkarıldığını belirterek şunları kaydetti: "Bununla beraber caminin hemen bahçesi içerisinde bulunan türbeler, sıbyan mektebi ve muvakkithane yapımızın restorasyonlarını tamamladık. Bütüncül projelerden sonra Bilim Kurulu'nun kararları neticesinde camimizde özellikle ana kubbe ve yan kubbelerdeki statik konularla ilgili müdahalelere karar verildi. Bu kararlar sonucunda da kubbe ve yan kubbelerde çalışmalarımız başladı. II. Beyazıt minaremizle ilgili bir çalışmamız vardı, tamamlanmak üzere devam ediyor. Restorasyon çalışmalarımız peyderpey devam edecek."