Artvin'in Şavşat ilçesinde 150 yıllık 'Berobana' geleneği devam ettiriliyor

Artvin'in Şavşat ilçesine bağlı köylerde yaklaşık 150 yıldır icra edilen eski bir yılbaşı geleneği olan 'Berobana', yaz aylarında köylerin daha kalabalık olması nedeniyle temmuz ya da ağustos aylarında oynanmaya başlandı.

Gürcüce 'beri (ihtiyar)' ve 'bana (kadın)' kelimelerinden türeyen 'Berobana' geleneğinde bir erkeğe köydeki bir kadının kıyafetleri giydiriliyor.

'Beri' olarak adlandırılan diğer erkekler sırtlarına yastık koyup, 'kabalak' adı verilen keçi yününden ve koyun postundan yapılan koni şeklindeki şapkaları takarak, ellerine aldıkları sopalarla kadın kılığındaki erkeği (bana) kaçırılmaktan koruyor.

Berobana geleneğinde, yaylada bir evde hazırlanan oyuncular, akordiyonla dışarıda onları bekleyen köy halkının yanına çıkarak bir süre müzik eşliğinde dans ettikten sonra ev ev dolaşmaya başlıyor.

Gittikleri evlerden kaymak, mısır unu ve tuz gibi malzemeler isteyen oyuncular, istediklerini vermeyen ev sahiplerini oyun gereği korkutarak talep ettiklerini alıyor.

Malzemeleri topladıktan sonra festival alanına dönen oyuncular, köy halkıyla birlikte geleneksel oyunlar oynarken, köy halkı 'bana' karakterini oyun gereği kaçırmaya çalışıyor. 'Beri' adlı oyuncular da ellerindeki sopalarla kadını koruyor. Sürekli devam eden kaçırma girişimlerinin sonunda 'bana' karakteri oyun gereği kendi istediği biriyle kaçıyor. 'Beri' adı verilen oyuncuların karşı çıkmamasıyla sorun çözülüyor ve tüm köy halkı eğlenceye katılıyor.

Berobana oyununun ardından horona katılan köylüler, o yıl evlerinden bereketin eksik olmayacağına inanıyor. Evlerden toplanan kaymak, tuz ve mısır unuyla hazırlanan 'Haviçs' adlı yemek de tüm köy halkına dağıtılıyor.

Berobana geleneği kapsamında düzenlenen eğlenceler iki gün boyunca devam ediyor.

Artvin'in Şavşat ilçesine bağlı Eskikale köyü sakinlerinden Selma Gümüş, Berobana geleneğini anlattı.

Gelenekleri büyüklerinden öğrendiğini belirten Gümüş, yeni nesil olarak geleneklerini yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak istediğini söyledi, çünkü gelenek ve göreneklerin değerlerle ilerlediğini ve kıymetli olduğunu düşündüğünü belirtti.

Berobana kapsamında giydikleri yöresel kıyafetleri kendilerinin diktiğini ifade eden Gümüş, 2-3 yıldır kendilerinin giymeye başladığını ve annesinin diktiğini, kendisinin giydiğini, böylece insanların göre göre cesaret aldığını aktardı.

Köy sakinlerinden Ekrem Sancar, Berobana geleneğinin kendilerine atalarından miras kaldığını vurgulayarak, Berobana'nın birlik, beraberlik ve köylüyü bütünleştirmek anlamına geldiğini söyledi.

Eskiden tarlada çalışanların birkaç gün eğlenmek amacıyla bu geleneği icra ettiğini dile getiren Sancar, 'O zaman bizim dedelerimiz, amcalarımız, abilerimiz bunu yapardı. Biz onlardan gördük. Bu geleneği biz de böyle devam ettirmek istiyoruz.' dedi.