Arif Hikmet Koyunoğlu'nun Fotoğraf Sergisi Ziyaretçilerle Buluşuyor

Sergide, Cumhuriyet'in ilk yıllarında mimarlığı, merakı ve maceraperestliğiyle öne çıkan Arif Hikmet Koyunoğlu'nun 20. yüzyılın başından itibaren çektiği fotoğraflar eşliğinde, dönemin mimari ve toplumsal dönüşümü incelenebiliyor.

Koyunoğlu ailesinin Suna ve İnan Kıraç Vakfı'na bağışladığı kişisel arşivden derlenen cam negatifler, asetatlar ve baskı fotoğraflarla kurgulanan sergide, şehir manzaraları, mimari detaylar, portreler, sokaklar ve gündelik yaşam sahneleri bulunuyor.

Sergiye ilişkin düzenlenen basın toplantısında konuşan Suna ve İnan Kıraç Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi ve Kültür ve Sanat İşletmesi Genel Müdürü Özalp Birol, Koyunoğlu'nun çok yönlü birisi olduğunu ve 31 farklı iş alanında çalıştığını belirtti.

Birol, Koyunoğlu'nun iyi bir aileden gelmesine rağmen çok zor koşullarda yaşamayı başardığına değinerek, "Her koşulda hayatta kalmayı başarmış bir insan. Bunun yanında birkaç meslek sahibi. Cumhuriyet'in anıtsal binalarını vücuda getiren çok değerli bir mimar. Başka özellikleri de var. Ailesinin çok kıymetli bağışı üzerine takım arkadaşlarım çalıştı ve içinde bulunduğumuz küçük fakat şahane sergiyi hazırladılar." ifadelerini kullandı.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yöneticisi Gülru Tanman da sergide birçok kişinin emeği olduğunu aktararak, "Önümüzdeki aylarda serginin kitabını da yayınlayacağız. Sergiye eşlik edecek ama bazı noktalarda da biraz ayrışacak bir kitap. Onun dışında enstitünün araştırma projelerini hayata geçirmekle sorumlu ekip olarak bizler ortaklaşa bu sergiyi ürettik. Hepimiz biraz küratörlük, biraz editörlük, biraz prodüksiyon amirliği yaptık. Çok da uyumlu çalıştık." şeklinde konuştu.

Koyunoğlu'nun, Türkiye mimarlık tarihinde yer edinmiş bir isim olduğunu vurgulayan Tanman, özellikle Ankara'nın başkentleşme sürecinde Ankara Resim Heykel Müzesi, Etnografya Müzesi ve Yenişehir'deki bazı konutlar gibi şehrin çehresini değiştirenlerden olduğunu kaydetti. Tanman, mimarlık tarihçilerinin hakkında çokça yazdığı bir isim olduğunu ve kendisinin de mimarlıkla ilgili fikirlerini ve fotoğraflarının bir kısmını yayınladığını belirtti. Özellikle tanıyan ziyaretçilerin bu sergiyi bir Arif Hikmet Koyunoğlu mimarlık sergisi olarak bekleyebileceğini, ancak bunun bir fotoğraf sergisi olduğunu vurguladı. Arif Hikmet Bey'in 1903 yılında, 10 yaşındayken ilk fotoğraf makinesini aldığını ve hayatı boyunca fotoğraf makinesini elinden düşürmediğini, maceraya koşarken Sarıkamış'ta kalan birkaç yüz kişiden biri olduğunu ve orada kar sularıyla camlarını yıkayıp Harp Mecmuası'na fotoğraflarını gönderdiğini aktardı. Sergide elbette mimarlıkla ilgili bir bölüm de bulunduğunu ve Koyunoğlu'nun kendi çağdaşlarında görülmeyen bir şekilde anılarını çok eğlenceli ve detaylı bir biçimde anlattığını ekledi.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Araştırma Projeleri Yöneticisi Mustafa Ergül ise sergide 86'ya yakın fotoğraf olduğunu ve bunların aynı zamanda 3 ekranda, 140 adet görselle desteklendiğini söyledi. Serginin 5 ana bölümden oluştuğunu belirten Ergül, Arif Hikmet Koyunoğlu'nun çok erken yaşta fotoğrafla tanıştığını ve hayatının sonuna kadar fotoğrafı hiç bırakmadığını, hatta öldüğü 1982 yılında bile karanlık bir odada hala film tab ettiğinin görüldüğünü, bunun Arif Hikmet Koyunoğlu'nun fotoğrafla çok erken tanışmasıyla beraber bir belgeleme ve envanterleme bilincinin de oturduğunun göstergesi olduğunu ifade etti.

Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Koyunoğlu'nun çok yönlü dünyasına ışık tutarak yaşamının bir dönemini, çektiği fotoğraflar aracılığıyla izleyiciyle buluşturuyor.

Sergi, Sanayi-i Nefise Mektebi'ndeki öğrencilik yıllarından Erzurum'daki askerlik dönemine, Yeraltı Fotoğrafhanesi'ndeki çalışmalarından Ankara, İstanbul, Bursa, Nevşehir ve Kırşehir gibi kentlerdeki gözlemlerine kadar Koyunoğlu'nun yaşamına yayılan geniş bir görsel arşivi bir araya getiriyor.

Sergi, 17 Mayıs 2026'ya kadar ziyaret edilebilecek.

Arif Hikmet Koyunoğlu yalnızca Türk Ocağı Binası ve Etnografya Müzesi gibi erken Cumhuriyet mimarisinin simge yapılarını tasarlayan bir mimar değil, aynı zamanda yaşamı boyunca 30'dan fazla işle uğraşmış bir seyyah, asker, galerici, gazeteci ve fotoğrafçıydı.

Sanat ve zanaatla erken yaşlarda tanışan Koyunoğlu, 10 yaşında edindiği ilk fotoğraf makinesiyle hayatı boyunca hem yaşadıklarını hem de dönemin kültürel ve mekansal dönüşümünü kayda geçirdi.

Kimi zaman bir mülteci kampında, kimi zaman cephede, kimi zaman da İstanbul'un göbeğinde açtığı Yeraltı Fotoğrafhanesi'nde bu merakını zaman zaman profesyonel olarak da sürdürdü.