2500 Yıllık Dardanos Tümülüsü Tekrar İnceleniyor

Troas Bölgesi'nin bilinen en eski tümülüslerinden biri olan mezar yapısı, bir koridor, bir ön oda ve asıl mezar odası olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.

İnşaat sonrasında İstanbul Arkeoloji Müzesi arkeologlarınca yapılan kurtarma kazısı sırasında mezar odasında kum taşından yapılmış üç yatak, inhumasyon (toprağa gömme) ve kremasyon (yakılarak gömme) yöntemleriyle yerleştirilmiş birçok insan gömüsü ve ölü hediyeleri ortaya çıkarıldı.

Kurtarma kazısında bulunan ahşap mobilyalar, ipek kumaş parçaları, altın süs eşyası, heykelcikler, sepetler, müzik aletleri, bronz, seramik ve ahşap kaplar, kandiller, kemik, sedef ve cam eşya, Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nde koruma altına alındı.

Eserler, şu anda Troya Müzesi'nde muhafaza edilmektedir.

Çalışmanın yürütücüsü Oxford Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuna Şare Ağtürk, Dardanos Tümülüsü'nün arkeoloji alanında çok önemli bir yapı olduğunu belirtti.

İncelemelerin ÇOMÜ, Troya Müzesi ve Oxford Üniversitesi işbirliğinde yürütüldüğünü ifade eden Ağtürk, tümülüsün 1959'da kazıldığını ve içerik açısından UNESCO tescilli Gordion-Kral Midas ya da Vergina-Kral Philip mezarlarıyla karşılaştırılabilecek zenginlikte olduğunu dile getirdi. Buradan çıkarılan eserlerin şu anda Troya Müzesi'nde bulunduğunu söyleyen Ağtürk, Troya Müzesi, Rektörün desteği ve Oxford Üniversitesi ortaklığıyla yurt dışından gelen hocalarla bir bilim heyeti kurduklarını açıkladı. Ekibin bütün eserleri yeniden değerlendirdiğini belirten Ağtürk, ekipte sanat tarihçileri, arkeobotani uzmanları, malzeme bilimciler, epigraflar ve fizikçiler gibi farklı bilim alanlarından uzmanların yer aldığını ve hep birlikte bu buluntuları ve tümülüsü incelediklerini ifade etti.

Çalışmaların hem Troya Müzesi'nde hem de tümülüste sürdüğünü belirten Ağtürk, müze ve alan çalışmalarının tamamlanmasının ardından bu konuda bir kitap projesi ve Dardanos başlığı altında bir sergi yapmayı planladıklarını aktardı. İlk kurtarma kazısında bulunan bütün eserleri yeniden incelediklerini söyleyen Ağtürk, buranın milattan önce 5. yüzyıldan milattan sonra 2. yüzyıla kadar antik Dardanos'un ileri gelen bir ailesi için kullanılmış bir anıt mezar olduğunu belirtti. İçerisinde mücevherler, süs eşyası, müzik aletleri, heykeller, kutu oyunları, sunu ve ilaç kapları gibi birçok mezar hediyesi bulunduğunu ekledi.

Yeni bilimsel yöntemlerle incelendiğinde bu buluntuların, bölge halkının kültürünü anlamak adına inanılmaz veriler sunduğunu belirten Ağtürk, teknolojinin değişmesiyle arkeolojinin de değiştiğini vurguladı. Örneğin, bulunan kapların içeriğinden ne tür ilaçlar ürettiklerine veya ne tür kozmetik malzemeler kullandıklarına dair birçok bilgi edinebildiklerini ifade etti. Özellikle, eserler içerisinde çok önemli bir Afrodit heykeli bulunduğunu söyleyen Ağtürk, hem üretim teknolojisi hem de üzerindeki korunmuş renkleri ve altın işlemeleri açısından heykelin dünyada bilinen başka bir örneği olmadığını belirtti. Bu heykelin, müzik aletlerinin ve diğer korunan kıyafetlerin yeniden dijital rekonstrüksiyonlarını yaptıklarını ve bu eserlerin Dardanos'un ve Çanakkale'nin sembolü haline gelebilecek kadar eşsiz olduğunu dile getirdi.

Ağtürk, eserlerin bulunduğu gibi paketlendiklerini ve çok iyi korunduklarını belirterek, arkeolojide çok nadir bulunabilen organik malzemelere ulaştıklarını söyledi.

Kumaşlar, tekstil kıyafetler, ayakkabılar, ahşap müzik aletleri bulunduğunu ve bunları incelediklerini belirten Ağtürk, ayakkabıların ahşap ve deriden yapıldığını ve kadınlara ait ayakkabıların üzerinin altın işlemelerle bezendiğini anlattı. Ayakkabı üretiminde hangi ağacı, hangi hayvan derisini kullandıklarını ve ne tür yapım aşamaları izlediklerini anlamaya çalıştıklarını dile getirdi. Burada yaşayan insanların nasıl üretim yaptıklarını, nasıl modalarının olduğunu, nasıl ilaç ya da kozmetik malzeme ürettiklerine dair bilgilere ulaşmaya çalıştıklarını ekledi.

Genel olarak buluntuların, bölgede yüksek statülü, müzik ve entelektüel eğitim almış kadınların varlığına ve önemine işaret ettiğini belirten Ağtürk, sadece Dardanos ve Çanakkale özelinde değil, tüm arkeoloji bağlamında çok heyecan verici verilere ulaştıklarını ifade etti. Bir yıl sonra bütün çalışmaları bitirip sonuçları güzel bir sergiyle ve kitapla herkesle paylaşmayı planladıklarını söyleyen Ağtürk, yapılan bu çalışma süreciyle Dardanos'un üniversite ve Troya Müzesi için çok güzel bir alana dönüşmesini umut ettiklerini belirtti.

ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Cüneyt Erenoğlu da Dardanos Tümülüsü'nün üniversite sınırları içinde bulunan önemli bir arkeolojik yapı olduğunu söyledi.

Bölgenin yaklaşık yarım asır önce bulunduğunu ve ilk kez kazıldığını dile getiren Erenoğlu, buranın Dardanos'a da adını veren bir kral mezarı olduğunu belirtti. Bölgeyi bir yıl önce peyzaj yönünden elden geçirdiklerini ve çok atıl durumda olduğunu söyleyen Erenoğlu, Tuna Şare Ağtürk'ün katkılarıyla burada önemli bir çalışmaya başladıklarını ifade etti. Buranın Troya medeniyetinin izlerini taşıdığını ve kral mezarı olması sebebiyle kıymetli olduğunu belirten Erenoğlu, kıymetli hocaların akademik ve ekonomik yönden ilk çalışmaları yapıp bir yol haritası çizeceklerini ekledi.

ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sencan Altınoluk da bu projenin çok kıymetli olduğunu ifade etti.

Çalışmanın Çanakkale ve Troas bölgesi için çok önemli olduğunu vurgulayan Altınoluk, sikkeler tarihi üzerinde çalıştığını ve Dardanos'un tarihini bu yönüyle inşa etmeye çalışacaklarını belirtti. Bütün buluntuların birbiriyle ilişkili olduğunu söyleyen Altınoluk, Dardanos kentinin Troas bölgesinin en erken kentlerinden olduğunu ve dolayısıyla birbirleriyle ilişkileri açısından bazı gerçekleri ortaya çıkaracak bir çalışma yapmış olacaklarını ifade etti.

Avusturya Bilim Akademisi'nde görevli Dr. Christos Tersiz de böyle bir projenin parçası olduğu için mutluluk duyduğunu belirterek, uzmanlığının müzik aletleri olduğunu ve burada çok eşsiz müzik aletleri bulunduğunu söyledi. Bulunan eserler arasında üç enstrüman olduğunu ve bunların harp olduğunu tespit ettiğini ve bunları çalıştığını dile getiren Tersiz, tüm parçalar birleştiğinde bu eserlerin toplamda üç adet olduğundan emin olunursa, en az üç kadın gömüsünün olduğunu tahmin ettiğini belirtti.

Bu çalışmada bulunmaktan memnuniyet duyduğunu ifade eden Oxford Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Maria Stamatopoulou da Dardanos Tümülüsü'nün sadece Troas için değil tüm Akdeniz Havzası için çok önemli olduğunu söyledi. Çok fazla organik materyal bulunduğu için burada yaşayan insanların nasıl üretim yaptıklarını ve yaşam biçimlerinin anlaşılması için önemli bir kaynak olarak karşılarına çıktığını belirtti.