Kore Savaşı'na ait fotoğraf ve kayıtlar geçmişe ışık tutuyor

Belgesel yapımcısı ve yönetmen Altun, 25 Haziran 1950'de Kuzey Kore'nin Güney Kore'yi işgal etmesiyle başlayan Kore Savaşı'nın 75. yıl dönümünde, savaşa dair belgeleri, arşiv fotoğraflarını, günlükleri, mektupları ve döneme ait objeleri toplama sürecini anlattı.

Uzun yıllar reklam filmleri çeken Altun, son dönemde belgesel alanına yönelmeye başladığını ve bu serüvenin ilk adımlarından birinin Kore Savaşı ile ilgili çalışması olduğunu ifade etti.

Altun, Kore Savaşı'na dair bir belgesel hazırlama kararı aldıklarını ve özellikle savaş sırasında esir düşen askerlerin hikayelerinin kendilerini çok etkilediğini belirtti. Başlangıçta tek bölümlük bir proje olmasına rağmen, toplanan bilgi, belge ve materyallerin zenginliği belgeseli on bölümlük bir seriye dönüştürdü.

Belgesel ilerledikçe biriken belge, fotoğraf ve objelerin arttığını belirten Altun, bu noktada sadece ekranla sınırlı kalmayıp, bu hikayeleri bir sergi aracılığıyla insanlara birebir göstermek istediklerini ve böylece 'Kore Savaşı'nın 75. Yılında Hafıza Sergisi' fikrinin ortaya çıktığını dile getirdi.

Altun, bu sergiyi Türk Kızılayı'nın ev sahipliğinde hayata geçirme fırsatı bulduklarını kaydetti.

Üç yılı aşkın süren çalışmalarla oldukça kapsamlı bir arşiv oluşturduklarını kaydeden Altun, 'Bir kısmı yurt dışından temin edilen 300'e yakın kitap, 500'e yakın dergi, Türk ve yabancı arşivlerden 2000'i aşkın belge, çok sayıda fotoğraf ve video kaydı ve en kıymetlisi, yaklaşık 150 özgün savaş materyali toplandı' dedi.

Materyallere ilişkin bilgi veren Altun, 'Askerlerimizin kullandığı mataralar, miğferler, dürbünler, künyeler, kişisel eşyalar, yağmurluklar ve hatta gazi ailelerinden gelen battaniyeler, mektuplar ve günlükler yer alıyor. Her bir eşyanın arkasında bir hikaye var' ifadelerini kullandı.

Kore Savaşı'na katılan ülkelerden sadece müttefik ülkelerle değil, savaşın karşı cephesinde yer alan Çin ile de temas kurduklarını vurgulayan Altun, Çin'den o döneme ait propaganda kartları, savaş anlatımları içeren çocuk kitapları ve bazı özgün belgeleri koleksiyona kazandırdıklarını aktardı.

Bunun dışında ABD, İngiltere, Fransa gibi katılımcı ülkelerden de objeler temin ettiklerini belirten Altun, sergi ile sadece bir savaş anlatısı değil, aynı zamanda Türkiye'nin 1950'li yıllardaki toplumsal yapısına, Türk askerlerinin duygularına, fedakarlıklarına ve Kore halkıyla kurulan kardeşliğe dair bir bellek çalışması yaptıklarını, savaşın teknik detaylarından çok, insan hikayelerine odaklandıklarını vurguladı.

Sergiye gelen gazilerin ve yakınlarının verdiği tepkilerin çok kıymetli olduğunu belirten Altun, Kore Savaşı gazisi Ali Rıza Yurtnaç'ın sergiyi gezerken kendi fotoğrafını görüp duygulanmasının bu emeğin en büyük karşılığı olduğunu dile getirdi.

Altun, gelecekte bu sergiyi Güney Kore'nin Ankara Büyükelçiliği ve Kore Kızılhaçı ile Güney Kore'ye taşıyacaklarını ve savaşa katılan diğer ülkelerde de açmak istediklerini, böylece uluslararası alanda ortak bir hafızanın oluşmasına katkı sağlamayı hedeflediklerini söyledi.

Kore Savaşı, 25 Haziran 1950'de Kuzey Kore'nin Güney Kore'yi işgal etmesiyle başladı.

BM Güvenlik Konseyinin, BM güçlerini Kuzey Kore işgalini sonlandırmak için Kore'ye göndermeye onay vermesi üzerine Türkiye de BM tarafında savaşa katılma kararı aldı. Tuğgeneral Tahsin Yazıcı komutasındaki 1. Türk Tugayı, Eylül 1950'de Hatay'ın İskenderun Limanı'ndan yola çıktı ve 12 Ekim 1950'de Pusan Limanı'na vardı.

ABD, 1 milyon 789 bin askerle Kore Savaşı'na en çok asker gönderen ülke oldu. İngiltere 56 bin askerle ikinci, Kanada 26 bin 791 askerle üçüncü sırada yer aldı.

Güney Kore Savunma Bakanlığı kaynaklarına göre, savaşa 21 bin 212 askerle toplamda 4 tugayla katılan Türkiye, personel sayısı bakımından Kore Savaşı'na katılan 16 ülke arasında dördüncü sırada yer aldı.

Türk birlikleri ile Çin kuvvetleri arasında 25-27 Ocak 1951'de Kumyangjang-ni Muharebesi'nde Türk birlikleri büyük bir başarı gösterdi. Muharebede süngü hücumu yapıldı ve bu, tarihteki son süngü taarruzlarından biri olarak kabul ediliyor.

Kore Savaşı sonrası, Güney Kore ile Kuzey Kore birleşme amacıyla birçok görüşme yapsa da son yıllarda özellikle Pyongyang'ın iki ülkeyi defalarca karşı karşıya getiren nükleer silah ve füze programları kapsamındaki denemeleri, 1953'ten bu yana süren savaşın sonlanmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.

Kore Savaşı, 27 Temmuz 1953'te yapılan 'ateşkes anlaşması' ile durdu ancak 'barış anlaşması' imzalanmadığı için savaş teknik olarak devam ediyor.