Petrol fiyatlarına ilişkin endişe verici açıklama: 130 dolara kadar çıkabilir

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan çatışma ve gerilimin gemi lojistiğini olumsuz etkilediğini ifade etti. Avdagiç, kısıtlamalar nedeniyle birçok uçuşun farklı güzergahlardan gitmek zorunda kaldığını, kısa vadede deniz ve hava koridorlarının makul bir seviyede işlemeye devam etmesinin en öncelikli beklentileri arasında olduğunu belirtti.

Avdagiç, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırgan tutumunun sürdüğünü ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla bölgede yeni bir gerilimin başladığını aktardı.

Avdagiç, şu anda bütün bölgeyi etkileyen bir süreç yaşandığına dikkat çekerek, İsrail'in bu savaşı bölgeye yaydığını ve doğrudan İran'a kapsamlı bir saldırı başlattığını, bunu da İran'ın nükleer programının kontrol dışında kalmasına bağladığını ifade etti. Avdagiç, bu sürecin tüm uluslararası hukukun, anlaşmaların ve Birleşmiş Milletler'in çizdiği çerçevenin tamamen dışında yürütüldüğünü söyledi.

Avdagiç, İsrail'in tek taraflı ve saldırgan bir süreç yürüttüğünü belirterek, bunun kabul edilemez olduğunu dile getirdi. İran'ın hiçbir uluslararası karara, kurala veya kabule dayanmayan saldırgan bir tavırla karşı karşıya kaldığını ve meşru savunma haklarını kullanma konusunda adım attığını aktardı. İsrail'in Gazze'ye yönelik acımasız saldırısının devam ettiğini ve katliama ve soykırıma yeni bir kapı açarak bütün bölgeyi çok daha tehlikeli bir sürece soktuğunu değerlendirdi.

Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kontrol edildiğini belirten Avdagiç, Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol ihracatının yüzde 20'sinden fazlasını, bazen yüzde 25'e kadarını karşıladığını ifade etti. Ayrıca, doğal gaz ihracatında da önemli bir geçit olduğunu ve uzak ülkelerden Körfez ülkelerine, Çin'den ABD'ye, Avrupa ülkelerinden Körfez ülkelerine gelen ithalatın önemli bir kısmının Hürmüz Boğazı üzerinden yapıldığını dile getirdi. Avdagiç, trafik konuşulurken genellikle sadece petrol ve doğal gaz ihracatının ele alındığını ancak önemli bir mal ithalatının da söz konusu olduğunu vurguladı.

Şekib Avdagiç, Suriye, Irak, Ürdün, Lübnan, İran ve İsrail'de hava sahalarının kapatıldığını hatırlatarak, bütün bölgedeki hava trafiğinin de olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Avdagiç, hem mal ihracatı hem de doğal gaz ve petrol ihracatı ile insan trafiği açısından çok farklı bir döneme girildiğini belirterek, üç farklı senaryonun gündemde olduğunu söyledi. İlk senaryonun, kısa sürede görüşmeler ve diyaloglarla makul bir noktaya ulaşılması olduğunu ve bunun en iyi senaryo olarak göründüğünü ifade etti. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın yaklaşımının önem kazandığını ancak bugüne kadar Gazze sürecinde olduğu gibi bu süreçte de ABD ve Trump'ın tamamen İsrail yanlısı tutumunu sürdürdüğünü, bu nedenle çok iyimser olamadıklarını aktardı. İkinci senaryonun ise belli yükselen ve düşen bir tempoda bir süreklilik arz etmesi ve zamana yayılması olduğunu, bunun da herkesin buna göre yeni bir politika belirlemesi ve tavır alması anlamına geldiğini belirtti. Bu durumun aynı zamanda dünyadaki özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarının kalıcı olarak ayrı bir seviyeye taşınması anlamına geleceğini dile getirdi. Üçüncü ve en kötü senaryonun ise buna ilaveten Hürmüz Boğazı'nın tamamen gemi trafiğine kapatılması olduğunu kaydeden Avdagiç, bu durumda petrol varilinin 95 dolardan 130 dolara kadar çıkabileceği senaryolarının bulunduğunu ve sadece fiyat artışının değil, aynı zamanda bazı coğrafyalarda yeterli rafineri ve ham petrol bulunmasında ciddi güçlük çekileceğinin ve bunun sıkıntı oluşturabileceğinin yaklaşımlarının olduğunu aktardı.

İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye ile İran'ın kadim iki komşu ülke olduğunu, İran ile kültürel, tarihsel ve dini anlamda çok derin ilişkilerin bulunduğunu ve bu anlamda sürecin Türkiye'yi de yakından ilgilendiren bir konu olduğunu dile getirdi.

Avdagiç, gemi lojistiğinin de olumsuz etkilendiğini belirterek, kısıtlamalardan dolayı birçok uçuşun farklı güzergahlardan gitmek zorunda kaldığını kaydetti. Kısa vadede hem deniz hem de hava koridorunun en azından makul bir seviyede işlemeye devam etmesinin en öncelikli beklentileri arasında olduğunu ifade etti. Cumhurbaşkanının bu konuda çok ciddi bir vaziyet aldığını ve bütün önemli liderlerle, hem bölgedeki liderlerle hem de bu bölgeye etki edebilecek liderlerle çok yakından ve yoğun bir görüşme trafiği içinde olduğunu gözlemlediklerini söyledi. İsrail'in saldırganlığı ve buna bağlı İran'ın da cevap verme durumunun sona ermesini ümit ettiklerini ancak bunun belli bir süre uluslararası ticaret, uluslararası mal ve hizmet süreçleri anlamında ciddi negatif sonuçlarının bütün dünyaya olduğu gibi Türkiye'ye de yansımaları olacağını belirtti.

Şekib Avdagiç, dünyada ABD'nin başlattığı trende bağlı olarak uluslararası korumacılığın hızla yayıldığını ve ABD'nin devreye aldığı bu yaklaşımın birçok ülke tarafından takip edildiğini dile getirdi.

ABD gibi dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi tarafından korumacılık yaklaşımının ortaya konulduğunda diğer ülkelerin bu yaklaşıma karşı kayıtsız kalmasının mümkün olmadığını kaydeden Avdagiç, başta Çin olmak üzere ABD'nin en büyük ticari ortaklarından ve artık birincisi duruma gelen Meksika ile hemen arkasından Kanada'nın da buna karşı yaklaşımları ile ABD'nin onlara karşı tavırlarında da yeni kartların açıldığını gözlemlediklerini söyledi. Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki süreçleri takip ettiklerini ifade eden Avdagiç, bütün bunlara bağlı olarak ekonomik birliktelikler ve onların oluşturduğu ekosistemlerin biraz daha öne çıkacağını ancak kısa ve orta vadede bu korumacılığın çok daha etkin ve kalıcı bir şekilde kalmaya devam edecek gibi göründüğünü değerlendirdi.

Avdagiç, Türkiye ve Avrupa Birliği arasında 30 yılı aşkın süredir devam eden Gümrük Birliği Anlaşması'na bağlı bir sürecin olduğunu hatırlatarak, Gümrük Birliği'nin Türk ihracatçısına yönelik oluşturduğu bazı önemli dezavantajların bulunduğunu belirtti. Bu dezavantajların giderilebilmesi ve kısa vadede bu korumacılıkla ilgili yaşanan önemli bir olumsuzluk paketinin bertaraf edilebilmesi için Gümrük Birliği'nin hızla güncellenmesi gerektiğini vurguladı. Üçüncü ülkelere yönelik Avrupa Birliği'nin ihracatında uygulanan kapsamın Türkiye'nin ihracatçısı için de uygulanabilir olması gerektiğini ifade etti.

Şekib Avdagiç, Gümrük Birliği'nin Türkiye'nin aleyhine çalışan kısımlarının gözden geçirilmesi gerektiğine ve Türkiye'nin daha istikrarlı ve rekabet edebilir pazarlar konusunda bir açılım sağlamasının önem arz ettiğine işaret etti.

Ticaret Bakanlığı tarafından uluslararası ticarette korumacılıkla ilgili dünyadaki gelişmelerin takip edildiğini belirten Avdagiç, sürecin Türkiye lehine oluşturduğu unsurların yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Avdagiç, son derece dinamik, hem ülke bazlı hem de ürün grupları bazlı politikaların çok hızlı ve etkin bir şekilde uygulamaya geçirilmesi gerektiğine işaret ederek, Ticaret Bakanlığı'nın bu konuda etkili çalışma yaptığını gözlemlediklerini söyledi. Piyasadan bu konuda gelen talepleri, notları ve yaşanan sıkıntıları hızlı bir şekilde raporlaştırıp Bakanlığa sunduklarını ifade etti. Önemli bir kısmının da hem Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği üzerinden hem de doğrudan Ticaret Bakanlığı üzerinden uygulamaya geçmesi için gayret gösterdiklerini belirten Avdagiç, korumacılığın her zaman dünya ticaretini daraltan, zorlaştıran ve bir takım haksız uygulamaları ortaya çıkaran bir yaklaşım olduğunu ve tasvip edilen bir yaklaşım olmadığını ifade etmek istediğini söyledi.