Japonya'da pirinçten doğan küresel kriz endişesi

Japonya'da artan pirinç fiyatları, halkın geçim sıkıntısını derinleştirirken, siyasi dengeler için de bir tehdit oluşturuyor. Temmuz ayında yapılacak seçimlerde Başbakan Shigeru Ishiba'nın koltuğu riske girdi. Uzmanlar, hükümetin düşmesinin Japonya'nın tahvil piyasasını sarsabileceğini ve bu etkinin küresel finans sistemine yayılma potansiyeli taşıdığını belirtiyor.

2023 yazındaki aşırı sıcaklar ve yıllardır uygulanan hatalı tarım politikaları Japonya'da pirinç üretiminin düşmesine neden oldu. Pirinç fiyatları bir yıl içinde neredeyse iki katına çıktı. Market raflarındaki ürünler ya tükendi ya da kişi başına satışlarla sınırlanmaya başlandı.

İktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP), uzun süredir devam eden çiftçi lobisini destekleyen politikaları nedeniyle eleştiriliyor. Başbakan Ishiba'nın kamuoyu desteği azalmaya başladı. Seçimi kaybetmesi durumunda yerine Tarım Bakanı Shinjiro Koizumi veya başka bir ismin geçebileceği konuşuluyor. Koizumi, devlet stoklarından pirinç satarak fiyatları düşürme çabası içinde olsa da bu, kısa vadeli bir çözüm olarak değerlendiriliyor.

Japonya, dünyanın en borçlu ülkesi konumunda. Ülke içindeki siyasi kriz ve yükselen gıda fiyatları, Japonya Merkez Bankası'nı faiz artırımına zorlayabilir. Bu durum, Japon tahvillerinde yoğun bir satış dalgasına yol açabilir. Uzmanlara göre, Japon tahvillerinin çökmesi, bir domino etkisiyle küresel tahvil piyasalarını da etkileyebilir.

Amerika Birleşik Devletleri, Japonya'yı Amerikan pirinci ithal etmeye zorlama yönünde baskı yapıyor. Ancak Japon çiftçi lobisi bu duruma karşı çıkıyor. 9 Temmuz'a kadar sürecek olan ticaret görüşmeleri, iki ülke arasındaki ilişkileri doğrudan etkileyecek. Trump'ın da dahil olduğu bu süreç, gıda üzerinden bir ticaret savaşına dönüşebilir.

Yükselen fiyatlar, halkın tüketim alışkanlıklarında da değişikliklere yol açtı. Birçok kişi artık pirinç yerine daha uygun fiyatlı alternatiflere yöneliyor. Bazı okullar öğle yemeklerinde pirinç servisini azaltırken, kadınlar uygun fiyatlı marketleri tercih ediyor. Ancak halkın büyük bir kısmı, yapılan müdahalelerin sadece seçim öncesi bir 'makyaj' olduğunu düşünüyor.

Uzmanlara göre 20 Temmuz'daki seçim sonrası 4 farklı senaryo mümkün görünüyor:

Hükümetin devam etmesi (şans: %50)

Koizumi veya Hayashi liderliğinde yeni bir hükümetin kurulması (%20)

Takaichi liderliğinde daha radikal bir değişimin yaşanması (%20)

Muhalefet odaklı bir koalisyon hükümetinin oluşması (%10)

Her bir senaryonun hem Japon ekonomisi hem de küresel piyasalar üzerinde farklı etkileri bekleniyor.

Japonya'daki pirinç sorunu, sadece bir gıda krizi olmaktan öte, siyasi istikrar, merkez bankası politikası, dış ticaret dengesi ve küresel finans sistemiyle bağlantılı karmaşık bir kriz dinamiğine dönüşüyor. Uzmanlar, 'bir kilo pirinç, Tokyo'dan Wall Street'e kadar sarsıcı etkiler yaratabilir' uyarısında bulunuyor.